کشت ادرار چیست ؟

کشت ادرار چیست ؟

کشت ادرار چیست ؟

نوعی آزمایش میباشد که در آن نمونه‌ای از ادرار بیمار در محیط کشت مناسب برای باکتریها ریخته می‌شود و محیط در شرایط مناسب برای رشد باکتری (گرما و رطوبت) قرار میگیرد، پس از چند روز محیط بررسی می‌شود.ساده‌ترین روش تشخیص باکتریوری در ادرار دیده شدن {\displaystyle 10^{5}}کلونی از یک نوع باکتری در کشت ادرار انجام شده‌است که نمونه آن با توجه به دستور صحیح جمع‌آوری نمونه ادرار، جمع‌آوری شده‌است. معمولا آزمایش ادرار همزمان با کشت ادرار و نیز آزمایش آنتی بیوگرام (آزمایش حساسیت باکتریهای رشد نموده به آنتی‌بیوتیکها) انجام می گردد.نمایش کشت ادرار برای تشخیص وجود باکتری در ادرار کاربرد دارد، این آزمایش برای شناسایی و تشخیص ذرات بیماری زایی که منجر به عفونت مجاری ادراری (UTI) می‌شوند مفید واقع می‌شود. باکتری‌هایی که منجر به UTI می‌شوند، معمولاً از طریق پیشاب‌راه وارد مجرای ادراری می‌شوند. این باکتری‌ها در محیط اطراف مجرای ادراری، سریعاً رشد کرده و تبدیل  به عفونت می‌شوند.یکی از اولین راهکارهای تشخیص بیماری از سلامتی در افرادی که نشانه‌های خاصی از یک بیماری را با خود دارند، انجام آزمایشات مربوط به آن مانند آزمایش کشت ادرار علایم است. پس از انجام آزمایشات بر روی افراد مشکوک به بیماری، که در آزمایشگاه‌های تشخیص پزشکی صورت گرفته و به صورت نتایج به فرد ارائه ‌می‌شوند، پزشک متخصص نتایج نهایی را بررسی کرده و تصمیم به درمان می‌گیرد.انواع مختلفی از آزمایشگاه‌های مجهز جهت انجام تست‌های ابتلا به بیماری در کشور ما وجود دارند که می‌توان گفت آزمایشگاه‌های پاتولوژی در مشهد به ویژه آزمایشگاه شبانه روزی سروش مشهد یکی از مهم‌ترین آن‌ها به شمار می‌رود.در این متن، به چیستی و چگونگی انجام آزمایش کشت ادرار که برای بررسی علایم ابتلا به عفونت ادراری صورت می‌گیرد، خواهیم پرداخت. پس اگر قصد دارید در این مورد بیشتر بدانید، با ما همراه باشید.

آزمایش کشت ادرار برای چه افرادی مناسب است؟

کشت ادرار می‌تواند میکروارگانیسم‌ها، از جمله باکتری‌ها را تشخیص بدهد. این باکتری‌ها عامل عفونت مجاری ادراری می باشند. عفونت‌های مجاری ادراری در زنان شایع‌تر هستند. علتش این است که پیشاب‌راه زنان در مقایسه با مردان کوتاه‌تر است و در عین حال به مقعد نزدیک‌تر است. بنابراین باکتری‌های روده، با سهولت بیشتری وارد مجرای ادراری می‌شوند. باکتری‌ها از پیشاب‌راه به سمت بالا حرکت کرده و به مثانه، حالب و کلیه‌ها نفوذ می‌کنند. بدین ترتیب منجر به ظهور یک عفونت می‌شوند.

عفونت ادراری(UTI) چیست؟

در بدن ما کلیه‌ها وظیفه دارند به طور مرتب خون را تصفیه  کنند و ضایعات آن را به صورت ادرار به مثانه‌ها بفرستند. در مثانه، ادرار جمع‌آوری شده و پس از رسیدن به حجم مشخصی، شما احساس خواهید کرد که نیاز به دفع دارید. ادرار تولید شده در کل مایعی استریل و عاری از باکتری‌ها و آلودگی‌های بیولوژیکی است.عفونت ادراری موقعی به وجود می‌آید که باکتری یا مخمر خاصی از خارج از مجاری ادراری وارد این لوله‌ها شده و سیستم دفع ادرار فرد را آلوده می‌کند. با این که در بیشتر مواقع بروز عفونت، عارضه‌ی جدی و خطرناکی به همراه نخواهد داشت، اما در بعضی موارد ممکن است یک عفونت که به درمان آن بی توجهی شده، منجر به آسیب جدی به کلیه‌ها و یا ورود عفونت به خون شود.بنابراین بهترین کاری که فرد مشکوک به ابتلا باید انجام دهد، انجام آزمایش کشت ادرار است تا از وجود یا عدم وجود عفونت در دستگاه ادراری خود مطلع شده و در سریع‌ترین زمان ممکن به درمان آن بپردازد.افراد در معرض خطر ابتلا به عفونت ادراری از جمله اشخاص مبتلا به دیابت، سنگ کلیه و افراد با سیستم ایمنی ضعیف باید در هنگام مشاهده‌ی علایم این بیماری کاملا هشیار باشند. درمان عفونت ادراری به طور معمول با مصرف آنتی بیوتیک‌های خاصی که پزشک معالج تجویز می‌کند، صورت می‌پذیرد.

علائم عفونت مجاری ادراری

درد و حس ناخوشایند در شکم و قسمت پایینی کمر درد در هنگام ادرار کردن تب یک حس غیرعادی برای ادرارهای متوالی و اضطراری مشکل در خروج جریان ادرار از بدن

اگر دچار UTI باشید، ادرار ظاهر تیره به خود می‌گیرد، یا در صورت وجود خون در ادرار، رنگ آن به صورتی یا نارنجی گرایش پیدا می‌کند. علی‌رغم اینکه خود را در شرایط اضطراری ادرار کردن می‌بینید، اما صرفاً ادرار کمی از بدن شما خارج می‌شود و در تخلیه ادرار دچار مشکل هستید. در مواردی که عفونت شدیدتر باشد، مواردی همچون لرزش، سرد بودن بدن و استفراغ نیز ایجاد می‌شود.

علائم مشکوک به عفونت ادراری

شاید برایتان این سوال پیش بیاید که چه زمانی باید برای انجام آزمایش کشت ادرار به آزمایشگاه مراجعه نمود؟ در زمانی که شخصی وجود علائم زیر را در خود مشاهده می‌کند، لازم  م باشد که با مراجعه به یکی از آزمایشگاه‌های پاتولوژی یا تشخیص پزشکی و انجام آزمایش، مورد را بررسی کرده و سپس آن را به پزشک متخصص ارجاع دهد.

میل پایدار و مکرر برای دفع ادرار احساس سوزش یا درد دستگاه دفع ادرار در هنگام دفع بوی شدید در ادارار ادرار غیر شفاف و مات (کدر) احساس فشار در کمر مشاهده‌ی خون در ادرار

بنابراین در زمان مشاهده‌ی یک یا چند علامت از نشانه‌های بالا، باید برای انجام آزمایش کشت ادرار به آزمایشگاه مراجعه کنید. با توجه به این نکته که دست‌کم گرفتن عفونت‌های اولیه‌ی ادراری می‌تواند به آلوده شدن سایر نواحی مانند کلیه‌ها و خون منجر شود، پس جدی گرفتن آزمایش کشت ادرار اکیدا توصیه می‌شود

معرفی آزمایش کشت ادرار

در واقع تست کشت ادرار برای تشخیص وجود یا عدم وجود عفونت ادراری به کار می‌رود. برای این آزمایش، نمونه‌ای از ادرار شخص مشکوک به بیماری را در محیط مناسب برای رشد با کتری قرار می‌دهند و پس از چند روز به آن مراجعه می‌کنند. اگر میزان باکتری‌های رشد کرده بر روی محیط از حد خاصی (به طور معمول 100000 کلونی از هر نوع باکتری) فراتر بود، نتیجه‌ی آزمایش مثبت بوده و بدین معناست که شخص به عفونت ادراری مبتلاست. این آزمایش علاوه بر تشخیص بیماری، برای شناسایی نوع باکتری یا مخمری که سبب بروز عفونت شده‌اند نیز، مورد استفاده قرار می‌گیرد.در بررسی‌های انجام شده توسط پزشکان، ثابت شده است که زنان، به دلیل تفاوت‌های آناتومی بدنشان، بیش از مردان در معرض ابتلا به عفونت‌های اداری هستند. بنابراین این آزمایش‌ها برای آنان از ضرورت بیشتری برخوردار است. با این حال انجام آزمایش کشت ادرار هیچ ضرر و هزینه‌ی گزافی را برای فرد به همراه نداشته و توصیه می‌شود به محض مشکوک شدن به بروز عفونت به آزمایشگاه‌ها مراجعه کنند.

روش آزمایش کشت ادرار

روش‌های متعددی برای گردآوری ادرار مورد استفاده در آزمایش کشت ادرار وجود دارند. رایج‌ترین روش گردآوری ادرار، روشی است که طی آن نمونه ادرار تمیز از جریان میانی استخراج می‌شود. در این روش، ادرار خارج شده از بدن در داخل یک ظرف جمع آوری می‌شود.

۱) تهیه نمونه ادرار تمیز قبل از شروع این فرایند، ارائه دهنده خدمات پزشکی – درمانی، از شما می‌خواهد تا دستان خود و سپس ناحیه تناسلی (ادراری) را با مایع ضدعفونی کننده بشویید. شما داخل ظرف استریل ارائه شده توسط پزشک ادرار خواهید کرد. سپس ظرف به ارائه دهنده خدمات پزشکی تحویل داده می‌شود. در گام بعدی ظرف برای انجام تحلیل‌های لازم به آزمایشگاه ارسال می‌شود.

۲) کیسه گردآوری ادرار کیسه گردآوری ادرار، یکی دیگر از روش‌هایی است که برای تهیه نمونه ادراری کاربرد دارد. این روش اکثراً برای نوزادان، و کودکان به کار می‌رود. برای اجرای این روش، یک کیسه پلاستیکی ، با استفاده از مواد چسبنده به آلت تناسلی پسران، و ناحیه تناسلی دختران متصل می‌شود.هنگامی که کودک شروع به ادرار می‌کند، ادرار داخل کیسه جمع آوری می‌شود. بدین ترتیب شرایط مهیا است تا کیسه را برای آزمایش‌های لازم به آزمایشگاه ارسال کنیم.

۳) کاتتر در برخی موارد، ارائه دهنده خدمات بهداشتی تلاش می‌کند نمونه ادراری را به وسیله کاتتر گردآوری کند. برای انجام این کار، یک لوله لاستیکی نازک، از طریق پیشاب‌راه وارد مثانه می‌شود. هنگامی که کاتتر در مکان مناسب قرار بگیرد، شرایط برای تهیه نمونه فراهم می‌باشد.اگر کاتتر ادراری از قبل روی بدن شما نصب شده است، ارائه دهنده خدمات بهداشتی با بستن انتهای مسیر تخلیه، قبل از رسیدن به کیسه تخلیه ، نمونه لازم را گردآوری می‌کند.هنگامی که ادرار وارد لوله دو طرف بسته شود، نمونه گیری با استفاده از یک سرنگ انجام می‌شود. تهیه نمونه ادراری، مستقیماً از کیسه متصل به کاتتر توصیه نمی‌شود. علت این است که ادرار برای مدت طولانی بیرون از بدن باقی مانده است. بنابراین امکان رشد باکتری در آن وجود دارد. قطعاً چنین نمونه‌ای فاقد کیفیت مطلوب خواهد بود.

۴) نمونه برداری با تزریق از بالاتر از ناحیه تناسلی در مواردی نادر، پزشک درخواست نمونه برداری از مثانه با سوزن را می‌دهد. این روش که با اسم روش” تزریق از ناحیه بالای اندام تناسلی” مشهور است، فقط در مواقعی به کار می‌رود که تلاش‌های قبلی برای گردآوری نمونه تمیز، با شکست روبه‌رو شده باشند.

چرا انجام آزمایش کشت ادرار در دوران بارداری مهم هستند؟

اگر باردار هستید، این احتمال وجود دارد که پزشک متخصصان زنان از شما بخواهد در چندین نوبت قبل از تولد نوزاد، کشت ادرار انجام دهید. این آزمایش‌ها، یک نمونه از آزمایش‌های احتیاطی محسوب می‌شوند. در صورتی که در دوران بارداری به UTI مبتلا شده باشید، بسیار مهم است که آن را شناسایی و سپس درمان کنید. UTI ها در دوران بارداری شایع هستند و در بسیاری مواقع ناشناخته باقی می‌مانند. UTI های درمان نشده منجر به زایمان زودتر از موعد یا زایمان با عواقب نامطلوب می‌شوند.

خطرات آزمایش کشت ادرار شامل چه مواردی هستند؟

تهیه نمونه ادراری دردناک نیست. مگر اینکه به دلیل عفونت مجاری ادراری، در حین ادرار کردن دچار درد شوید. آماده سازی برای تهیه نمونه ادرار و تکمیل این روند، هیچ گونه مخاطره معناداری را به همراه ندارد. اگر پزشک درخواست گردآوری نمونه ادرار با کاتتر را داشته باشد، ممکن است در حین ورود لوله نازک به داخل پیشاب‌راه، احساس فشار و درد خفیفی داشته باشید. این لوله‌ها به مواد روان کننده آغشته شده‌اند تا درد را به حداقل برسانند. بدین ترتیب، روند نمونه گیری به ساده‌ترین شکل ممکن صورت می‌گیرد. در مواردی بسیار نادر، کاتتر منجر به سوراخ شدگی مثانه یا پیشاب‌راه می‌شود. پزشک شیوه‌های کاهش درد، در حین انجام این آزمایش را به شما معرفی خواهد کرد.

چگونه آماده انجام آزمایش کشت ادرار شویم؟

قبل از شروع آزمایش، هرگونه دارو یا ویتامین، داروی جانبی یا مکمل‌هایی که بدون نسخه مصرف کرده‌اید را به پزشک اعلام کنید. این احتمال وجود داشته که این مواد منجر به ایجاد تداخل در نتایج آزمایش آنالیز ادرار شوند. به جز شستن دست‌ها و ناحیه ادراری قبل از تهیه نمونه ادراری تمیز، به هیچ اقدام دیگری برای آماده سازی شخصی و انجام آزمایش کشت ادرار نیاز نخواهید داشت. اگر از این قضیه اطلاع دارید که در طول ویزیت پزشک، باید نمونه ادراری بدهید. ادرار خود را نگه دارید تا زمانی که شرایط برای نمونه دادن مهیا باشد. اگر راجع به آزمایش، خطرات آن و نتایج سؤال یا نگرانی دارید، می‌توانید با پزشکتان در این مورد صحبت کنید.

چه روش‌هایی برای درمان عفونت مجرای ادراری در دسترس هستند؟

عفونت مجرای ادراری، اکثراً بر اساس مصرف یک سری داروهای آنتی بیوتیک درمان می‌شود. نوع آنتی بیوتیک تجویزی، با توجه به نوع باکتری بیماری زا، سابقه پزشکی، برگشت پذیری یا عدم برگشت پذیری عفونت متفاوت خواهد بود.اگر به صورت مکرر به UTI مبتلا می‌شوید، آنگاه باید آزمایش‌‌های مربوطه را پُشت سر بگذارید، تا میزان آسیب پذیری بالقوه شما نسبت به این بیماری تعیین شود.این امکان فراهم است که درمان UTI را از منزل آغاز کرد. بدین منظور آب زیادی مصرف کنید و به دفعات زیاد ادرار نمایید. هر فرصتی که برای دفع بخشی از باکتری‌ها در دسترس باشد، به بدن کمک می‌کند تا سریع‌تر التیام یابد. مکمل‌های ویتامین C، به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می‌کنند. به این ویتامین‌ها به چشم مهمات گلبول‌های سفید خون، در خلال نبرد با عفونت بنگرید.

شرایط نمونه گیری کشت ادرار خانم ها

نوشیدن آب فقط در حد رفع تشنگی مجاز می باشد نه بیش از آن. ظرف ادرار استریل است از تماس دست به داخل یا لبه ظرف جدا خودداری فرمائید. ابتدا دستهای خود را با آب و صابون بشویید، ناحیه تناسلی را از جلو به عقب (بدون حرکت رفت و برگشت) بشویید بطوریکه چینهای پوستی اطراف مجرا کاملاً تمیز و عاری از ترشح گردد. سپس ناحیه را با دستمال تمیز خشک نمایید. با انگشتان خود دو لب بزرگ و کوچک مجاور مجرای ادرار را باز نگهدارید تا ادرار مستقیماً و بدون تماس با پوست خارج گردد. در حالیکه دو طرف لبهای مجاور مجرای ادرار را باز نگه­داشته‌اید اجازه دهید ابتدای ادرار داخل توالت ریخته شود. مراقب باشید داخل یا لبه ظرف با دست و یا پوست بدن تماس نداشته باشد. در حین ادرار کردن وسط جریان ادراررا داخل ظرف بریزید. حتی­الامکان نمونه در داخل آزمایشگاه گرفته شود در غیر اینصورت نمونه را در حداقل زمان (در عرض 30 دقیقه) به آزمایشگاه برسانید. درب ظرف را محکم ببندید، نمونه را در محل مشخص شده در دستشویی قرار داده فیش دریافت کرده و به پذیرش اطلاع دهید.

کشت ادرار در کودکان

عفونت ادراري شايعترين بيماري دستگاه ادراري تناسلي در کودکان مي باشد. اصطلاح UTI شامل طيف وسيعي از علايم باليني مي باشد که کشت ادرار مثبت يافته مشترک آنها است. در اين مطالعه نتايج کشت ادرار آنتي بيوگرام 101 مورد کودک 0 تا 12 ساله مورد بررسي قرار گرفت. در کليه موارد شمارش ميکروارگانيسم بالاي 100000 کشت مثبت تلقي گرديد. در کودکان دچار UTI، 76 مورد دختر (25%) و 25 مورد پسر (24.7) بودند شايع ترين ميکروارگانيسم بدست آمده بر اساس نتايج کشت87 Ecoli  مورد (86.1%) بوده است. کلبسيلا 4 مورد (3.9%)، استافيلوکوک 4 مورد (3.9%) انتروباکتر 4 مورد (2.9%) پروتئوس و استرپتوکوک هر کدام يک مورد و در يک نمونه نيز رشد همزمان چند ميکروب با آناليز فعال ادراري گزارش شد. بر اساس جنس نيز شايعترين ميکروارگانيسم در دخترها %90 Ecoli  سپس استافيلوکوک 4 مورد بوده است در پسرها نيز Ecoli با 17 مورد 68% شايعترين جرم مسول گزارش شده است. حساسيت آنتي بيوتيکي بدست آمده در مورد %72 Ecoli به کوتريموکسازول 76% به آمپي سيلين مقاومت وجود داشت و حساسيت به جنتامايسين ناليديکسيک اسيد و نيتروفورانتويين به ترتيب عبارتند از 90%، 95%، 96% با توجه به نتايج بدست آمده به نظر مي رسد در شروع درمان UTI در بيماران سرپايي که هنوز جواب کشت آنها در دسترس نمي باشد استفاده از ناليديکسيک اسيد و نيتروفورانتويين به داروهاي کوتريموکسازول و آمپي سيلين ارجح مي باشند.

روش نمونه گیری ادرار در نوزادان و شیرخوران با استفاده از کیسه ادرار (یورین بگ)

ابتدا دست ها را کاملا با آب و صابون بشویید.

الف)کودکانی که هنوز کنترل ادرار خود را ندارند. ناحیه تناسلی نوزاد یاشیرخوار را با صابون بچه شستشو داده سپس خوب آبکشی نمایید (شستشو باید از جلو به عقب باشد در دختر بچه‌ها کاملا لبها را باز نموده و به آرامی شستشو دهید). ناحیه تناسلی را با پارچه بدون پرز خشک نمایید.

چسب کیسه ادرار را برداشته، به­صورتی­که کیسه آلوده نشود روی ناحیه تناسلی نوزاد و یا شیرخوار بچسبانید، دقت نمایید داخل کیسه را لمس ننمایید.ناحیه تناسلی در دختران و آلت را در پسران لمس نکنید. کیسه را بسته به جنسیت نوزاد یا شیرخوار به گونه­ای در محل قرار دهید که کل ناحیه تناسلی دختران یا کل آلت در پسران را بپوشاند و چسب اطراف در تمامی محیط دایره‌ای شکل آن به پوست بچسبد. روزنه اندک باعث نشت ادرار و عدم کفایت نمونه برای کشت میکروبی می‌شود. کیسه ادرار حداکثر باید نیم­ساعت در محل بماند. بنابراین از قبل به نوزاد یا شیرخوار به اندازه کافی مایعات بدهید تا احتمال ادرار کردن بیشترشود (در صورت زیادتر شدن زمان، کیسه جدید استفاده نمایید).   به محض ادرار کردن نوزاد و یا شیرخوار کیسه را بردارید و به گونه‌ای سوراخ آن را تا کنید که ادرار از آن خارج نشود سپس بصورت ایستاده در ظرفی که به شما داده شده است قرار دهید (دقت نمایید ظرف در تمام مدت  عمودی حمل شود تا ادرار از کیسه خارج نشود). سپس نمونه را در کمتر از 15دقیقه به آزمایشگاه رسانده و در محل مشخص شده در دستشویی قرار داده، فیش دریافت کرده و به پذیرش اطلاع دهید. در صورت نشت ادرار به خارج از کیسه تنها امکان بررسی میکروسکوپی و شیمیایی وجود دارد ولی امکان کشت نیست و باید مجدد تکرار شود.

ب) در کودکانی که با روش سرپا گرفتن می­توانند ادرار نمایند: ناحیه تناسلی کودک را با صابون بچه شستشو داده سپس خوب آبکشی نمایید (شستشو باید از جلو به عقب باشد در دختر بچه‌ها کاملا لبها را باز نموده و به آرامی شستشو دهید.) ناحیه تناسلی را با پارچه تمیز و بدون پرز خشک نمایید. وسط جریان ادرار را به نحوی که ادرار با پوست کودک تماس پیدا نکند در ظرف استریلی که از آزمایشگاه تحویل گرفته­اید جمع­آوری نمایید (بگذارید قسمتی از اول ادرار خارج شود سپس اقدام به جمع آوری نمایید). در هنگام جمع­آوری دقت نمایید داخل ظرف و درب آن را لمس نکنید. نمونه را در کمتر از 15دقیقه به آزمایشگاه رسانده و در محل مشخص شده در دستشویی قرار داده، فیش دریافت کرده و به پذیرش اطلاع دهید.

برچسب ها :