موارد مصرف متفورمین

موارد مصرف متفورمین

موارد مصرف متفورمین 

انسولین یک هورمون می باشد که به صورت طبیعی در بدن در لوزالمعده تولید می شود این هورمون به کنترل سطح قند خون (گلوکز) کمک می کند. زمانی که بدن شما به اندازه ی کافی انسولین تولید نکند یا در صورتی که انسولین ساخته شده در بدن شما کارایی مناسب را نداشته باشد، بدن در شرایطی قرار می گیرد که قند خون شما کنترل نمی شود. به این شرایط دیابت شیرین یا دیابت ملیتوس گفته می شود. کسانیکه مبتلا به دیابت هستند، نیاز به درمان دارند تا میزان قند خون انها کنترل گردد. کنترل مناسب قند خون احتمال بروز عوارض ناشی از دیابت ( آسیب به اعصاب، مشکلات بینایی، آسیب کلیوی و ... ) را کاهش می دهد.

در موارد خفیف، با رعایت یک رژیم غذایی مناسب، می توان میزان قند خون را کنترل نمود; اما در سایر افراد مبتلا به دیابت، درمان با داروهایی نظیر متفورمین به همراه یک رژیم غذایی مناسب، می تواند در کنترل قند خون مؤثر باشد. متفورمین به بدن اجازه می دهد تا در کمبود تولید انسولین، حداکثر استفاده از انسولین موجود در بدن را جهت کاهش قند خون در دیابت نوع دو داشته باشد. این دارو می تواند به تنهایی یا همراه سایر داروهای ضد دیابت یا همراه با انسولین، تجویز گردد. در بازار دارویی، ترکیبات متعددی تولید شده اند که در فرمول انها داروی متفورمین در کنار سایر اجزای دارویی بکار رفته است; این داروها با نام های تجاری متنوعی به بازار عرضه شده اند. مصرف این داروهای ترکیبی در صورت صلاحدید پزشک، می تواند تعداد قرص دریافتی روزانه ی بیمار را کاهش دهد که این امر مصرف منظم دارو برای بیمار را راحت تر می کند. متفورمین یک داروی ضد دیابت از دسته ی داروهای بی گوانیدی است که با کاهش قند خون، بیماری دیابت نوع دوم را می تواند کنترل کند; همچنین در افراد دارای اضافه وزن که مستعد ابتلا به دیابت می باشند، می تواند احتمال ابتلا را کاهش دهد. این دارو برای کودکان بالای ۱۰ سال به تنهایی یا همراه با سایر داروهای ضد دیابت و انسولین نیز قابل تجویز می باشد. این دارو ممکن است در مواردی غیر از مشکل دیابت نیز برای مدتی تجویز شود.

متفورمین یک داروی کاهش دهنده ی قند خون  می باشد که برای بهبود دیابت نوع ۲ به کار می رود. این دارو در سال ۱۹۵۰ به بعد به عنوان یک داروی شایع برای درمان و پیشگیری دیابت نوع ۲ مورد استفاده قرار گرفت. یکی از تاثیرات متفورمین برای لاغری کاهش وزن است اما عوارض جانبی متفورمین برای لاغری کم است و هزینه اش نیز بالا نیست. این روزها از این دارو برای کاهش وزن و لاغری استفاده می شود، اما آیا همه می توانند از متفورمین برای لاغری استفاده کنند؟ اگر به دنبال تاثیر متفورمین برای لاغری هستید خواندن این مطلب به شما توصیه می شود. در این مقاله می خواهیم بدانیم که آیا استفاده از متفورمین برای لاغری بی خطر است یا خیر و اینکه چرا گاهی پزشکان آن را برایتان تجویز می کنند؟ پیش از اینکه تصمیم بگیرید از قرص متفورمین برای لاغری استفاده کنید بهتر است اطلاعاتی درباره چگونگی تاثیر این قرص و عوارض آن، نحوه عملکرد متفورمین برای لاغری کسب کنید. برای تصمیم گیری درست با ما همراه شوید.

آیا متفورمین برای لاغری بی خطر است؟  

 متفورمین برای لاغری و کاهش وزن افراد چاق بی خطر است. با این حال شاید مصرف این دارو برای همه مناسب نباشد، مخصوصا آنهایی که اضافه وزنشان زیاد بالا نیست. پس قبل از مصرف حتما با پزشکتان در میان بگذارید. بر اساس تحقیقات، متفورمین به کاهش وزن برخی افراد کمک می کند. با این حال دقیقا مشخص نیست که چرا متفورمین باعث کاهش وزن شود. یک تئوری این است که شاید متفورمین با پایین آوردن اشتها باعث می شود کمتر غذا بخورید. حتی ممکن است چگونگی ذخیره سازی و استفاده از چربی های بدن را نیز تغییر دهد. تاثیر متفورمین برای لاغری چه مدت طول می کشد؟ برخی تحقیق ها نشان داده اند متفورمین موجب کاهش وزن می شود اما راه حل سریعی نیست. بر اساس یک تحقیق بلند مدت، کاهش وزن مربوط به متفورمین به مرور و طی یک تا دو سال اتفاق می افتد. مقدار کاهش وزن نیز در هر فرد متفاوت است. در این تحقیق متوسط وزن کم شده پس از دو سال ۲ تا ۳٫۵ کیلوگرم بوده است. مصرف دارو بدون رعایت عادات سالم دیگر، ممکن است سبب کاهش وزن نشود. اشخاصی که در طول مصرف متفورمین رژیم غذایی سالم و ورزش دارند بیشتر وزن کم می کنند. شاید دلیلش این باشد که متفورمین مقدار کالری سوزی در طول ورزش را تقویت می کند. اگر ورزش نکنید از این مزیت نیز محروم می شوید. کاهش وزن ممکن است تا زمان مصرف متفورمین ادامه دار باشد. این یعنی اگر این دارو را متوقف کنید، احتمال بازگشت به وزن اولیه تان زیاد است. حتی اگر هم مصرف دارو را ادامه دهید، ممکن است به مرور وزن کم شده برگردد.

متفورمین برای القای تخمک‌گذاری در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک و قدرت پایین باروری  

محققان شواهد را در مورد اثربخشی و ایمنی متفورمین در مقایسه با دیگر عوامل القای تخمک‌گذاری، برای القای تخمک‌گذاری در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) مرور کردند. پیامدهای مورد علاقه، عبارت بودند از نرخ تولد زنده، عوارض جانبی گوارشی و پیامدهای اضافی باروری. پیشینه زنان مبتلا به PCOS اغلب بسیار کم پریود می‌شوند یا اصلا پریود نمی‌شوند، به علت اینکه تخمک‌گذاری (آزاد کردن تخمک) ندارند، که می‌تواند منجر به ناباروری شود. آنها همچنین ممکن است دچار مشکلاتی مانند چاقی و دیابت شوند. سطوح بالای انسولین، هورمونی که اجازه می‌دهد تا بدن از قند برای انرژی استفاده کند، ممکن است علت PCOS باشد و سطوح آن به‌طور کلی در زنان چاق بالاتر است. متفورمین کمک می‌کند تا بدن از انسولین به‌طور موثرتری استفاده کند و تخمک‌گذاری را در زنان مبتلا به PCOS بهبود می‌بخشد. با این حال، متفورمین ممکن است عوارض جانبی مانند تهوع، اسهال یا یبوست (عوارض جانبی گوارشی) ایجاد کند. متفورمین ممکن است احتمال داشتن تولد زنده را در مقایسه با عدم درمان یا دارونما افزایش دهد، با این حال زنان دریافت کننده متفورمین احتمالا بیشتر دچار عوارض گوارشی می‌شوند. با دارونما، نرخ تولد زنده معادل 19% است و این می‌تواند با متفورمین بین 19% و 37% باشد. خطر عوارض جانبی گوارشی با دارونما 10% است، اما با متفورمین بالاتر و بین 22% و 40% است. زنان دریافت کننده متفورمین احتمالا شانس بیشتری برای باردار شدن دارند و ممکن است به احتمال زیاد تخمک‌گذاری داشته باشند.

پیش از شروع مصرف متفورمین

- در صورت بارداري يا اقدام به بارداري یا شیرده بودن به پزشك خود اطلاع دهيد. - در صورت سابقه ی مشکلات کلیوی، کبدی، تنفسی و حساسیت دارویی به پزشک خون اطلاع دهید. - در صورتی که در دو روز اخیر، تحت عکسبرداری همراه با تزریق مواد رنگی قرار گرفته اید، پزشک خود را مطلع نمائید. -از آنجا که این دارو می تواند در عملکرد داروهای دیگر در بدن اختلال ایجاد کند لازم است پیش از شروع مصرف لیستی از کلیه ی داروهای مصرفی خود (خصوصا سایر داروهایی که تاکنون و در یک ماه اخیر برای درمان افسردگی و خواب استفاده نموده اید) در اختیار پزشک یا داروسازتان قرار دهید.

- در صورتیکه اخیرا بیماری دیابت شما تحت کنترل نبوده است ( مثلا دچار افت شدید قند خون شده اید و یا عوارضی نظیر تهوع، اسهال، کاهش وزن شدید و مشکلات تنفسی و ... داشته اید ) به پزشک خود اطلاع دهید.

ممکن است نیاز به قطع مصرف این دارو قبل و بعد از برخی عمل های جراحی باشد. - در صورتی که تحت درمان با داروهای قلبی هستید یا اخیرا دچار حمله ی قلبی شده اید، حتما به پزشک خود اطلاع دهید. - در صورتی که اخیرا دچار عفونت شدید مانند عفونت ریوی یا کلیوی شده اید، حتما به پزشک خود اطلاع دهید. -مصرف الکل در مدت درمان با این دارو می تواند احتمال بروز عوارض ناشی از این دارو را افزایش دهد.

عوارض جانبی متفورمین

مصرف متفورمین ممکن است منجر به عوارضی مانند تهوع، استفراغ، ناراحتی معده، اسهال، ضعف یا طعم گس دهان شود. اگر هر یک از این عوارض ادامه یافت یا بدتر شد به سرعت با پزشک خود تماس حاصل کنید. اگر ناراحتی معده پس از چند روز یا هفته مصرف این دارو در دوز یکسان بازگشت با فوریت‌های پزشکی تماس بگیرید. بروز ناراحتی معده بعد از روزهای اولیه مصرف این دارو ممکن است نشانه لاکتیک اسیدوز باشد.

در صورتی که پزشک داروی متفورمین را برای شما تجویز کرده است مطمئن باشید فوائد آن بیش از مضراتش بوده است. همچنین لازم است بدانید اکثر افرادی که داروی متفورمین را مصرف کرده‌اند، عوارض جدی این دارو را تجربه نکرده‌اند. معمولاً متفورمین باعث قند خون پایین (هیپوگلیسمی) می‌شود. اگر این دارو همراه با دیگر داروهای دیابت استفاده شود ممکن است موجب قند خون پایین شود. در مورد دوز مصرفی داروهای دیابت خود با پزشک یا دکتر داروساز مشورت نمایید.

نشانه‌های قند خون پایین شامل تعرق، لرزش، تپش قلب بالا، ضعف، تاری دید، سرگیجه، سوزش دست و پا می‌شود. توصیه می‌شود همواره با خود قرص‌ها یا ژل گلوکز برای درمان قند خون پایین به همراه داشته باشید. اگر به هیچ محصول مطمئن گلوکزی دسترسی ندارید، با مصرف منابع قند مانند قرص‌های قند، عسل، آبنبات و یا نوشیدن آب میوه و نوشابه غیررژیمی می‌توانید قند خون خود را بالا بیاورید. اگر مقدار زیادی الکل مصرف کنید ممکن است دچار قند خون پایین شوید. همچنین ورزش سنگین یا مصرف غذاهایی با کالری کم نیز ممکن است باعث قند خون پایین شوند. برای جلوگیری از قند خون پایین سر ساعت مقرر وعده‌های غذایی میل کنید و هیچ وعده‌ای را فراموش نکنید. برای راهکار جایگزین نخوردن وعده غذایی با پزشک یا دکتر داروساز مشورت نمایید.
علائم قند خون بالا (هایپرگلیسمی) شامل تشنگی، افزایش دفعات ادرار، سرگیجه، سوزش، تنفس سریع و بوی میوه‌ای دهان است. اگر هر کدام از این علائم را مشاهده کردید با پزشک خود تماس بگیرید. ممکن است پزشکتان دوز مصرف داروهای دیابت را تغییر دهد.
اگر دچار عوارض جانبی جدی این دارو مانند لاکتیک اسیدوز شدید، مصرف دارو را قطع کنید و به پزشک مراجعه نمایید. (بخش هشدار را بخوانید)
لازم است بدانید که واکنش آلرژیک جدی در مورد داروی متفورمین نادر است. با این وجود اگر واکنش آلرژیک جدی‌ای مثل تب، تورم غدد لنفاوی، علائم پوستی، خارش، تورم (مخصوصا در صورت، زبان و گلو)، گیجی شدید و اختلال تنفسی را تجربه کردید، سریعا از فوریت های پزشکی کمک بگیرید. با توجه به اینکه لیست عوارض کامل نیست، ممکن است با عارضه‌ای برخورد کنید که ذکر نشده باشد. در این موارد با پزشک یا دکتر داروساز مشورت کنید.


مقدار و نحوه ی مصرف داروی متفورمین  


مقدار مصرف دارو را پزشک تعیین می کند ولی مقدار مصرف معمول این دارو به شرح زیر می باشد :

بزرگسالان  

در صورت مصرف متفورمین تنها :   ابتدا 500 میلیگرم معادل یک قرص دوبار در روز همراه صبحانه و ناهار سپس در صورتیکه نیاز باشد پزشک در طول هفته دوز دارو را افزایش می دهد و به مقدار 500 یا 850 میلیگرم دو یا سه بار در روز همراه غذا می رساند.

متفورمین همراه با سایر داروهای کاهنده قند : پزشک دوز هر دارو را اندازه گیری می کند .

متفورمین همراه با انسولین : ابتدا 500 میلیگرم یک بار در روز سپس پزشک در صورت نیاز دوز دارو را افزایش می دهد . کودکان بالای 10 سال :500 میلیگرم دو بار در روز همراه صبحانه و عصرانه و در صورت نیاز پزشک دوز دارو را افزایش می دهد.

کودکان زیر 10 سال

مقدار داروی مورد نیاز توسط پزشک تعیین می شود.

مکانیسم اثر  

متفورین از طریق کاهش گلوکونئوژنز و افزایش مصرف محیطی گلوکز اثر می کند. از آنجا که تنها در حضور انسولین آندوژن مؤثر می باشد تنها در افرادی مؤثر است که بخشی از سلول های پانکراس آنها سالم باشد. تصور می شود که مت فورین تعداد و یا قدرت اتصال انسولین به گیرنده های غشاء سلول، بویژه گیرنده های محیطی را افزایش می دهد.

فارماکودینامیک  

برعکس سولفونیل اوره ها ، با متفورمین افت شدید قند خون رخ نمی دهد. متفورمین سنتز محصولات گلوکز کبدی را کاهش می دهد(کاهش گلوکونئوژنز)،کاهش جذب روده ای گلوکز ، افزایش مصرف محیطی گلوکز در نتیجه افزایش حساسیت به انسولین را سبب می شود.

فارماکوکینتیک  

فراهمی زیستی دارو 60-50 درصد است ولی غذا ، سرعت و میزان جذب دارو را کاهش می دهد. نیمه عمر دارو2/6 ساعت است و بطور عمده به صورت تغییر نیافته از کلیه ها دفع می شود.

نکات مربوط به نحوه ی مصرف  


مصرف منظم مت فورمین در کنار سایر موارد شامل ورزش، رژیم غذایی مناسب و کنترل وزن می تواند بسیار موثر باشد، مت فورمین معمولاً همراه غذا استفاده می شود و بعضی از اشکال آن (نوع آهسته رهش یا XR) ممکن است فقط یک بار هنگام شام میل شود.

نوع آهسته رهش نباید پیش از قورت دادن جویده یا گاز زده شود زیرا شکسته شدن قرص ممکن است منجر به رها شدن مقدار زیادی از دارو در یک زمان کوتاه شود و احتمال ایجاد هیپوگلیسمی را بالا ببرد.

با استفاده از سنجش منظم قند، می توان به مقدار مطلوب مت فورمین و این که آیا این دارو به تنظیم قند خون کمک کرده است یا نه، پی برد. همچنین گاه لازم است در فواصل ویزیت بیمار، عملکرد کلیوی بیمار نیز با سنجش BUN و کراتینین مورد ارزیابی قرار گیرد.

نکته:در موارد بیماری شدید، مصدومیت یا انجام جراحی ممکن است مقدار نیاز به مت فورمین متفاوت باشد. گاه در این موارد لازم است پزشک برای دوره ای مصرف مت فورمین را قطع و از موارد جایگزین استفاده کند که در این موارد بهترین جانشین، انسولین تزریقی است.

هنگامی که یک وعده ی غذایی فراموش شود، هنگام ورزش شدید و نیز نوشیدن الکل باید دقت بیشتری انجام شود زیرا این موارد می توانند در همراهی با مصرف مت فورمین سبب تشدید هیپوگلیسی شوند.

در موارد کاهش قند خون باید منابع غنی از قند شامل آب پرتقال، ژل گلوکز، آب نبات یا شیر در دسترس باشد. در موارد هیپوگلیسمی شدید که شخص قادر به خوردن و آشامیدن نیست، باید از تزریق عضلانی گلوکاگون یا تزریق گلوکز وریدی استفاده شود.

در مواقعی که یک نوبت مت فورمین فراموش می شود، باید بلافاصله همراه با یک وعده ی غذایی سبک مصرف شود. در صورتی که به زمان وعده ی بعدی رسیده ایم، باید دوز قبلی را حذف کرد و هیچ گاه دوبرابر مصرف نشود. نکته:الکل قند خون را کاهش داده و ریسک اسیدوز لاکتیک را بالا می برد به همین خاطر باید از نوشیدن الکل در هنگام مصرف مت فورمین اجتناب شود.

نحوه مصرف متفورمین و دوز مصرفی

قبل از شروع به مصرف متفورمین راهنمای دارویی داخل جعبه را با دقت بخوانید و از پزشک یا دکتر داروساز راهنمایی بگیرید. این دارو را به صورت خوراکی معمولا روزی ۱ الی ۳ بار همراه با غذا مصرف کنید. جز در مواردی که پزشک دستورالعمل خاصی تجویز کرده باشد، موقع مصرف این دارو مایعات زیادی بنوشید. دوز مصرف داروی متفورمین پاسخگویی بدن شما به درمان و سایر داروهای مصرفی بستگی دارد. مطمئن شوید پزشک و دکتر داروساز از تمامی داروهایی که استفاده می‌کنید (از جمله داروهای تجویزی، داروهای بدون نسخه و داروهای گیاهی) اطلاع دارند. برای کاهش خطر عوارض جانبی مانند درد معده ممکن است پزشک مصرف این دارو را از دوز پایین تجویز کند و در طول درمان و به آرامی دوز آن را افزایش دهد. از دستورات پزشک پیروی نمایید. برای عملکرد بهتر این دارو را به صورت منظم مصرف کنید و به خاطر داشته باشید هر روز در ساعت مشخصی آن را استفاده کنید. اگر داروی درمان دیابت دیگری مانند کلرپروپامید استفاده می‌کنید از دستورات پزشک برای قطع داروی قبلی و شروع به مصرف متفورمین پیروی کنید. همچنین به صورت منظم و طبق تجویز پزشک قند خون خود را بررسی کنید و نتایج آن را در اختیار پزشک بگذارید. کمبود یا افزایش قند خون خود را به پزشک اطلاع دهید زیرا ممکن است موجب تغییر دوز مصرفی دارو شود.


تداخلات دارویی متفورمین با داروهای دیگر


تداخلات دارویی ممکن است عملکرد و تاثیر داروی متفورمین را تغییر دهد یا باعث افزایش ریسک بروز عوارض جانبی آن شود. این مقاله شامل تمامی تداخلات دارویی ممکن، نیست لذا لیست تمامی داروهای مصرفی‌تان را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید. و بدون صلاحدید پزشک شروع به مصرف، قطع یا تغییر دوز داروی متفورمین نفرمایید. تداخلات دارویی با متفورمین به دو دسته تداخل جدی و تداخل متوسط تقسیم می‌شوند.


تداخل جدی: مصرف داروهای زیر با متفورمین ممکن موجب اثرات بسیار آسیب‌زننده‌ای شود. با متخصصین سلامت در این زمینه مشورت کنید. این داروها عبارتند از:

مواد کنتراست‌زا یددار که در عکس‌برداری‌ها استفاده می‌شود. داروهای کنترل دیابت مانند گیاه گیمنما، گاتی فلوکساسین


داروی درمان مالاریا تافنوکوئین


تداخل متوسط: مصرف داروهای زیر با متفورمین ممکن است موجب مشکلاتی شود.توصیه می‌شود با پزشک در این زمینه مشورت نمایید. این داروها عبارتند از:

برخی از داروهای کنترل دیابت مانند کینولون‌ها


سایمتیدین، سفالکسین، رانولازین

داروهای مسدود کننده کربونیک آنهیدراز


داروی دولوتگراویر، تری متوپریم، واندتانیب، بکتگراویر (داروی درمان ایدز) و پاتیرومر

داروهای ضد دیابت مانند انسولین و بوپروپین