مصرف فولیک اسید در بارداری

مصرف فولیک اسید در بارداری

مصرف فولیک اسید در بارداری

استفاده از ویتامین‌ها در دوران بارداری برای حفظ سلامت بارداری ضروری می باشد. این ویتامین‌ها ترکیبی از ویتامین و مواد معدنی است که در ترکیب با رژیم غذایی سالم، نیازهای زنان باردار و همچنین جنین در حال رشد را برطرف می‌کند. یکی از مهم‌ترین ویتامین‌ها در دوران بارداری فولیک اسید می باشد که در این مطلب با تأثیر و میزان مورد نیاز فولیک اسید در دوران بارداری آشنا می شوید. خوردن اسید فولیک در دوران بارداری بسیار مهم است. استفاده از ویتامین های مخصوص دوران بارداری با ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک قبل و در دوران بارداری توصیه می گردد، چرا که برای پیشگیری از نقص تولد در سیستم عصبی (مغز و نخاع) هنگام تولد پیشگیری می کند.

فولیک اسید چیست؟

نوعی از ویتامین B است که فولات نامیده می شود. فولات نقش مهمی در ساخت سلول های قرمز خونی داردو و به کودک شما در رشد سیستم عصبی ، مغز و نخاع کمک فراوانی می کند. فولات بطور طبیعی در گیاهان با رنگ سبز تیره و سبزیجات و مرکبات یافت می شود.

سازمان بهداشت جهانی توصیه می کند که شما حداقل یک ماه قبل از اقدام به بارداری مصرف اسید فولیک را شروع و به صورت روزانه ادامه دهید تا بارداری شوید. همچنین این سازمان ادامه می دهد که هر خانمی که در سن باردار شدن می باشد بهتر است روزانه اسید فولیک مصرف کند پس شما می توانید حتی مصرف آن را زودتر شروع کنید.

اگر از مکمل های ویژه بارداری استفاده می کنید مطمئن باشید که به میزان کافی دارای اسید فولیک مورد نیاز باشد.

دلایل مصرف فولیک

فولیک اسید در رشد سیستم عصبی جنین نقش کلیدی بازی می‌کند و از پیدایش نقص‌‌های لوله های عصبی مانند مشکلات بسیار جدی مغزی مثل آنانسفالی و مشکلات نخاعی مانند اسپینا بیفیدا در جنین پیشگیری می‌کند. توسعه ی  سیستم عصبی جنین در مراحل بسیار ابتدایی بارداری رخ می‌دهد، حتی پیش از زمانی که فرد متوجه شود باردار است. به همین دلیل، باید پیش از تلاش برای باردار شدن مصرف فولیک اسید را شروع کرد.

خطر پیدایش نقص‌‌های لوله ی  عصبی جنین در زنانی که مصرف میزان توصیه‌شدۀ فولیک اسید را حداقل یک ماه پیش از بارداری آغاز می‌کنند و در طول سه  ماهه اول نیز به مصرف آن ادامه می‌دهند به میزان چشمگیری کاهش پیدا می‌کند. همچنین برخی از تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف فولیک اسید ممکن است به کاهش خطر سایر نقص‌های مادرزادی مانند شکاف لب، شکاف کام و برخی از انواع خاص مشکلات قلبی نیز کمک کند. همچنین ممکن است خطر مسمومیت بارداری را کاهش دهد. مسمومیت بارداری یک مشکل جدی مرتبط با فشار خون است که حدوداً در ۵ درصد از زنان باردار رخ می‌دهد. بدن شما به این ماده ی مغذی برای تولید گلبول‌های قرمز و پیشگیری نوع خاصی از کم‌خونی نیاز دارد. همچنین فولیک اسید برای تولید، ترمیم و کارکرد dna ضروری است. مصرف میزان کافی فولیک اسید به خصوص برای رشد سریع جفت و کودکتان مهم است. علائم کمبود فولیک اسید ممکن است خیلی محسوس نباشد. ممکن است اسهال، کم‌خونی، بی‌اشتهایی، از دست دادن وزن، ضعف، درد در ناحیه ی  زبان، سردرد، تپش قلب یا تندمزاجی را تجربه کنید. اما در بیشتر موارد کمبود فولیک اسید هیچ علامتی ندارد و میزان کافی فولیک اسید لازم برای رشد جنین به او نمی‌رسد. به همین دلیل پزشکان مصرف میزان مشخص فولیک اسید را به صورت روزانه در زنان باردار توصیه می‌کنند.

در دوران بارداری چقدر باید اسید فولیک مصرف گردد؟

مقدار اسید فولیک توصیه شده در دوره های مختلف بارداری:

میزان اسید فولیک لازم هنگام اقدام به بارداری: ۴۰۰ میکروگرم در روز

میزان اسید فولیک لازم در سه ماهه اول بارداری: ۴۰۰ میکروگرم در روز

میزان اسید فولیک لازم از ماه چهارم تا ماه نهم: ۶۰۰ میکروگرم در روز

میزان اسید فولیک لازم در زمان شیر دهی: ۵۰۰ میکروگرم در روز

چه مقدار اسید فولیک در هفته دوم بارداری لازم است؟

برای کاهش خطر نقص لوله عصبی در جنین متخصصان پیشنهاد میکنند 400 میکروگرم در روز اسید فولیک مصرف شود. بهتر است یک ماه پیش از باردار شدن اقدام به مصرف این ویتامین کنید. و در طول بارداری نیز همچنان به خوردن آن ادامه دهید. در صورتی که خانمی قرص ویتامین مصرف کند احتمالا 800 تا هزار میکروگرم فولیک اسید در مولتی ویتامین وجود داشته باشد اما برای اطمینان از دریافت کافی اسید فولیک بهتر است برچسب مولتی ویتامینها بررسی شود.

مصرف بیش از اندازه اسید فولیک مضر است

متخصصان تاکید می  نمایند به هیچ عنوان بیشتر از هزار میکروگرم در روز اسید فولیک مصرف نشود مگر آنکه پزشک آن را تجویز کند. در صورتی که خانمی گیاهخوار باشد ممکن است دچار کمبود ویتامین B12 قرار داشته باشد و مصرف زیاد فولیک اسید تشخیص این کمبود را سخت میکند.

کمبود فولیک اسید در بارداری چه عوارضی برای جنین دارد؟

کمبود اسید فولیک در دوران بارداری باعث بروز بیماری های عصبی مانند اسپینا بیفیدا، آنانسفالی و اوتیسم در کودک می شود. اما شایع ترین نقصهای لوله عصبی در جنین عبارتند از:

زایمان زودرس

آنانسفالی، عقب ماندگی شدید مغز  

آنسفالوسل، یعنی بافت مغز به دلیل وجود سوراخ غیر طبیعی در جمجمه بیرون آمده و به زیر پوست برسد.

اسپینا بیفیدا، بسته شدن ناقص نخاع و ستون فقرات  

تولد نوزاد با مشکلات قلبی و عروقی  

تولد نوزاد کم وزن

فواید اسید فولیک در دوران بارداری چیست؟

بدون استفاده از اسید فولیک در دوران بارداری کافی ممکن می باشد لوله عصبی کودک شما به درستی بسته نشود و کودک شما دچار نقص های مربوط به بسته نشدن آن شود مانند:

اسپینال بیفیدا: نقص تکامل در نخاع یا مهره ها

آننسفالی: نقص تکامل در قسمت های اصلی مغز کودکان با آننسفالی معمولا زیاد زنده نمی مانند و کودکان با مشکل اسپاینال بیفیدا ممکن است دچار ناتوانی دائمی شوند. با مصرف به میزان اسید فولیک می توان جلوی این ناهنجاری ها را گرفت.

مواد غذایی که می توانند به شما در دریافت میزان کافی اسید فولیک کمک کنند عبارتند از:

غلات صبحانه غنی شده ۱۰۰ % ، ۳/۴ فنجان: ۴۰۰ میکروگرم

کبد گوشت گاو، پخته شده، همراه با سیب زمینی، ۳ اونس: ۲۱۵ میکروگرم

عدس، دانه های بالغ، پخته شده، آب پز، ۱/۲ فنجان: ۱۷۹ میکروگرم

اسفناج، یخ زده، پخته شده، آب پز، ۱/۲ فنجان: ۱۱۵ میکروگرم

نودل تخم مرغ، غنی شده، پخته شده، ۱/۲ فنجان: ۱۱۰ میکروگرم

غلات صبحانه، غنی شده با ۲۵٪ ، ۳/۴ فنجان: ۱۰۰ میکروگرم

لوبیا سبز شمالی، آب پز، ۱/۲ فنجان: ۹۰ میکروگرم

آیا احتمال مسمو میت با اسید فولیک وجود دارد؟

توصيه می‌شود اسيد فوليك از طریق چند فرآورده مختلف تامين نگردد. گرچه در فرد با سابقه فرزند با نقص لوله عصبی تجویز مقادیری در حدود ۴ میلی گرم روزانه برای مدت چند ماه اغلب خطری ندارد.

آیا این ویتامین از طریق تغذیه به بدن فرد می رسد؟

فرم فولات در بسیاری از مواد مغذی و غلات موجود است. فولات ویتامین ب ۹ محلول در آب است و در جگر گاو، نخود فرنگی، لوبیا، آووکادو، تخم مرغ و شیر وجود دارد. اسید فولیک فرم صناعی ویتامین ب ۹ می باشد و علاوه بر امکان تهیه بصورت مولتی ویتامین و ویتامین های پری نیتال، به آرد، پاستا، نان، سریال، برنج و حتی برخی داروهای خوراکی ضدبارداری اضافه می شود تا درصورت بارداری ناخواسته سطح قابل قبولی در بدن از قبل ایجاد کرده باشد. البته مقادیر موجود اضافه شده ممکن است برای پیشگیری از نواقص جنینی کافی نباشد. چون اغلب اسید فولیک به برنج، نان، پاستا اضافه می شود و ازطرفی اسید فولیک به مواد غذایی ارگانیک اضافه نمی شود، کمبود اسید فولیک و نیاز به تجویز مکمل ممکن است بویژه در افرادی که کاربوهیدرات کم مصرف می کنند و یا آنان که بخش عمده ی مواد غذایی مصرفی شان ارگانیک می باشد بیشتر مشاهده شود.

دوز توصیه شده اسید فولیک بمنظور پیشگیری از نقص جنینی چقدر می باشد؟

بصورت کلی در بانوان حداقل روزانه ٤/۰ ميلی گرم اسيد فوليك (يا مولتی ويتامين حاوی اين مقدار فولات) مصرف گردد.

برای زنان باردار با سابقه تولد نوزاد با نقص لوله عصبی (NTD) توصيه می‌شود، روزانه دوز بالا یعنی ٤ تا ٥ ميلی گرم اسيد فوليك مصرف گردد.

بعد از ۱۲ هفته از بارداری مقدار ۴۰۰ میکروگرم (۴/۰ میلی گرم) روزانه ادامه می یابد.

براي زنان بارداری كه در حال مصرف داروهاي ضد صرع ( نظير والپروات و يا كاربامازپين ) هستند توصيه می‌شود حداقل از يك ماه قبل از بارداری تا انتهای سه ماهه اول، روزانه ميزان ٤ تا ٥ ميلی گرم اسيد فوليك مصرف گردد.

طبق برخی منابع، مصرف دوزهای بالای اسید فولیک در بیماران باردار بسیار چاق، دیابتی، سلیاک و یا کرون هم توصیه می‌شود.

آیا با مصرف مكمل اسيد فوليك از تمام انواع NTD پیشگیری می کنیم؟

خیر، مصرف مكمل اسيد فوليك نمی‌تواند از تمام انواع NTD از جمله موارد مرتبط با آنورمالی‌های كروموزومی يا NTD غيرمرتبط با كمبود فولات پيشگيری كند.

آیا اسید فولیک در جلوگیری از ناهنجاری های دیگر جنینی بجز نقص لوله عصبی نقش دارد؟

تحقیقات نشان داده  که ناهنجاری های دیگری در جنین مانند نقص دستگاه ادراری، نقص دست و پا، هیدروسفالی، شکاف لب یا کام يا نقص قلبی نیز با تجویز همگانی اسید فولیک کاهش یافته اند.

آیا تجویز اسید فولیک خطری برای مادر و یا نوزاد به همراه دارد؟

با تجویز اسید فولیک در افراد با نوعی کم خونی ناشی از کمبود ویتامین ب ۱۲، تشخیص به تعویق می افتد و ممکن است عوارض عصبی ناشی از این کمبود بدلیل ناشناخته ماندن پیشرفت کند.

همچنین دوقلوزایی با تجویز اسید فولیک افزایش داشته است.

در یک بررسی افزایشی در سرطان پستان البته نه به اندازه معنی دار در افراد دریافت کننده اسید فولیک در دوران بارداری مشاهده شده است.

شواهدی از ابتلای نوزاد به اتوپی و بیماری های تنفسی در مواجهه با اسید فولیک گزارش شده است.

عوارض نورولوژیکی در نوزاد بجز نقص سیستم ایمنی با مصرف دوزهای بالای این مکمل گزارش شده است.

خوراکی های  سرشار از اسید فولیک برای زنان باردار

جگر منبع فولیک اسید در بارداری

جگر به عنوان یکی از ابر خوراکی‌های غنی از اسید فولیک به شمار می‌رود که باید به رژیم غذایی‌تان اضافه کنید. طبق یافته‌ها، جگر بوقلمون حاوی ۶۹۱ میکروگرم اسید فولیک، به اندازه‌ی ۱۷۳ درصد از ارزش روزانه‌ی این ویتامین، و دارای حدود ۲۷۳ کالری است. بنابراین، این ماده‌ی غذایی برای زنان باردار بسیار مفید است. جگر مرغ نیز دارای همین خاصیت است. ۷۵ گرم جگر پخته شده‌ی گاو و گوسفند نیز حاوی حدود ۲۶۲ الی ۳۰۰ میکروگرم اسید فولیک است.

عدس منبع فولیک اسید در بارداری

عدس به عنوان یکی از بهترین مواد غذایی جهت تامین اسید فولیک برای زنان باردار به شمار می‌رود. طبق یافته‌های علمی، یک فنجان عدس می‌تواند حاوی بیش از ۳۵۸ میکروگرم اسید فولیک، تقریبا معادل ۹۰ درصد ارزش روزانه باشد. بنابراین، عدس منبعی فوق‌العاده برای اسید فولیک است.

سبزیجات پهن برگ منبع فولیک اسید در بارداری

سبزیجات

پهن برگ همواره به عنوان منبعی غنی از اسید فولیک برای بدن به حساب می‌آیند. برای مثال، هر فنجان اسفناج حاوی ۲۶۳ میکروگرم یا ۶۵ درصد از ارزش غذایی روزانه‌ی اسید فولیک است؛ هر فنجان کولارد سبز نیز دارای ۱۷۷ میکروگرم، ۴۴ درصد ارزش روزانه‌ی اسید فولیک؛ هر فنجان برگ شلغم حاوی ۱۷۰ میکروگرم، یعنی حدود ۴۲ درصد ارزش روزانه؛ یک فنجان برگ خردل دارای ۱۰۳ میکروگرم یا ۲۶ درصد ارزش روزانه؛ و کاهو نیز با ۷۶ میکروگرم اسید فولیک، تامین کننده‌ی حدود ۱۹ درصد ارزش روزانه‌ی این ویتامین مفید است. این گونه سبزیجات، علاوه بر اسید فولیک، غنی از آنتی‌اکسیدان، مواد معدنی، و سایر ویتامین‌ها نیز هستند.

غلات

صبحانه هر فنجان غلات صبحانه می‌تواند حاوی ۱۰۰ الی ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک باشد. برای آگاهی از میزان اسید فولیک موجود در هر یک از این محصولات، حتما اطلاعات روی برچسب‌شان را مطالعه کنید. به علاوه، این مواد غذایی به عنوان منبعی عالی برای فیبر مورد نیاز در طول دوران بارداری نیز به شمار می‌روند. برخی از این محصولات که با ویتامین‌ها و مواد معدنی نیز غنی‌سازی می‌شوند، به زنان باردار کمک می‌کنند مواد مغذی بیش‌تری را وارد بدن‌شان کنند. معمولا به زنان باردار توصیه می‌شود در طول این دوران، غلات صبحانه را در رژیم غذایی‌شان قرار دهند.

لوبیا

منبع فولیک اسید در بارداری انواع لوبیا از قبیل لوبیا قرمز، لوبیا چیتی، لوبیا سیاه، لوبیا سفید، نخود، و لوبیا لیما، همگی جزء مواد غذایی سرشار از اسید فولیک و مفید برای زنان باردار هستند. طبق گفته‌های متخصصان، هر یک فنجان لوبیا چیتی حاوی ۲۹۴ میکروگرم، یعنی حدود ۷۴ درصد ارزش روزانه‌ی اسید فولیک است؛ در حالی که هر فنجان نخود دارای ۲۸۲ میکروگرم اسید فولیک، یعنی ۷۱ درصد از ارزش روزانه است. هر فنجان از سایر لوبیاها از قبیل لوبیا سیاه، لوبیا سفید، لوبیا قرمز، و لوبیا لیما، و لوبیا سبز نیز به ترتیب حاوی ۲۵۶ میکروگرم یا ۶۴ درصد ارزش روزانه، ۲۵۴ میکروگرم یا ۶۴ درصد ارزش روزانه، ۲۲۹ میکروگرم یعنی ۵۷ درصد ارزش روزانه، ۱۵۶ میکروگرم یا ۳۹ درصد ارزش روزانه، و ۴۲ میکروگرم یا ۱۰ درصد ارزش روزانه‌ی مصرف ویتامین B9 هستند.

چغندر

هر فنجان چغندر پخته (لبو) با ۱۳۶ میکروگرم اسید فولیک، یعنی حدود ۳۴ درصد از ارزش روزانه‌‌ی مصرف این ویتامین، به عنوان یکی از بهترین منابع غذایی برای زنان باردار محسوب می‌شود. چغندر غنی از آنتی‌اکسیدان و مواد معدنی نیز هست. علاوه بر این‌ها، چغندر به عنوان ماده‌ی غذایی مفیدی برای سم‌زدایی از بدن نیز به شمار می‌رود. بنابراین، مصرف چغندر به زنان باردار توصیه می‌شود.

نان غنی شده

انان غنی شده نیز یکی دیگر از مواد غذایی سرشار از اسید فولیک، و برای زنان باردار بسیار مفید است. گفته می‌شود، بسیاری از انواع غلات، چه به صورت گرم یا سرد، می‌توانند حدود ۱۰۰ میکروگرم، یعنی ۲۵ درصد ارزش روزانه‌ی اسید فولیک را برای بدن تامین کنند.

مارچوبه

مارچوبه نیز به عنوان یکی دیگر از مواد غذایی سرشار از ویتامین B9 یا همان اسید فولیک شناخته می‌شود، و به همین خاطر، باید آن را در رژیم غذایی‌تان قرار دهید. طبق نتایج یک مطالعه، یک فنجان مارچوبه‌ی پخته شده می‌تواند حدود ۲۶۲ میکروگرم، یعنی حدود ۶۵ درصد از نیاز روزانه‌تان را به اسید فولیک تامین کند. به علاوه، مارچوبه به عنوان یکی از بهترین منابع برای تامین مواد مغذی بدن، به ویژه برای زنان باردار محسوب می‌شود. این ماده‌ی غذایی حاوی منگنز، ویتامین A، ویتامین C، و ویتامین K است.

بروکلی

بروکلی نه تنها به عنوان یکی از بهترین مواد غذایی برای سم‌زدایی از بدن شناخته می‌شود، بلکه غنی از اسید فولیکی است که برای زنان باردار بسیار حیاتی به شمار می‌رود. یک فنجان بروکلی می‌تواند حدود ۲۴ درصد نیاز روزانه‌ی بدن را برای اسید فولیک تامین کند. بهترین راه برای تامین این میزان اسید فولیک برای بدن، مصرف بروکلی ارگانیک به صورت خام یا کمی پخته شده است. به علاوه، بروکلی منبعی غنی برای سایر مواد مغذی نظیر کروم، ویتامین K، ویتامین C، فیبر، اسید پانتوتنیک (ویتامین B5)، ویتامین B6 و غیره به شمار می‌رود. به علاوه، مصرف بروکلی فواید بسیاری برای بدن به همراه دارد؛ این ماده‌ی غذایی دارای خواص ضد التهابی، آنتی‌اکسیدانی، سم زدایی، و پیشگیری از سرطان است و می‌تواند به تقویت دستگاه گوارش و قلب و عروق کمک کند.

برنج سفید

منبع فولیک اسید در بارداری یک فنجان برنج سفید پخته شده، درست مانند غلات صبحانه و نان غنی شده، حاوی بیش از ۹۵ میکروگرم اسید فولیک، یعنی حدود ۲۴ درصد ارزش روزانه، یا ۱۷۰ میکروگرم معادل غذایی اسید فولیک است. هم‌چنین، برنج سفید منبعی عالی برای سایر ویتامین‌ها و مواد معدنی نظیر ویتامین C، تیامین (ویتامین B1)، ریبوفلاوین (ویتامین B2)، آهن، و کلسیم نیز هست. مصرف برنج برای رشد و بهبود کارکرد شناختی نوزاد بسیار مفید است.

توت فرنگی

توت فرنگی نیز مانند سایر میوه‌ها، غنی از ویتامین، مواد معدنی، و اسیدهای چرب امگا است. ولی توت فرنگی برای زنان باردار بسیار مفیدتر است، زیرا به عنوان منبعی غنی از فیبر و اسید فولیک شناخته می‌شود. یک فنجان توت فرنگی حاوی ۳۵ میکروگرم اسید فولیک یا تقریبا ۹ درصد ارزش روزانه‌ی این ویتامین است. معمولا می‌توان از توت فرنگی اسموتی یا مخلوط آب میوه تهیه کرد یا آن را به برخی کیک‌ها و شیرینی‌ها، و همین‌طور ماست و بستنی اضافه کرد.