علت و راه های درمان تیک در کودکان

علت و راه های درمان تیک در کودکان

علت و راه های درمان تیک در کودکان

گاهی با کودکانی که  دائم  پلک می زنند یا شانه بالا می اندازند یا صداهای نامتعارفی از خودشان در می آورند مواجه می شویم. بسیاری از ما والدین و معلمان هنگام مواجهه با این کودکان به آنها تذکر می دهیم یا حتی در مواقعی با عصبانیت برخورد می کنیم ولی این کار خودش به مراتب باعث تشدید علائم در کودک می گردد. به راستی تیک چیست؟ آیا ارادی و قابل کنترل می باشد؟ چطور تشخیص داده می شود و آیا درمانی برای آن وجود دارد؟ اینها سوال هایی هستند که مطابق با آخرین نسخه آسیب شناسی روانی کودکان به آنها پاسخ می دهیم.

علت تیک چه می باشد؟

زمانی اعتقاد بر این بود که تیکها علامت های  بیرونی احساسات سرکوب شده و تعارضات و کشمکشهای درونی هستند. امروزه در بسیاری از نقاط جهان آن را ترکیبی از عوامل محیطی و زیستی می دانند.

تاریخچه ی خانوادگی در مورد تیکها نشان می دهد که تقریباً در یک سوم همه ی موارد محققان بر این باورهستند که مسئله ، پایه ی ژنتیکی دارد یا در برخی حالات ممکن است این عادت از طریق تقلید به دست آید. همچنین مشخص شده است که رفتارهای تیکی در زمان فشارهای عصبی افزایش می یابد که این امر به «تیک عصبی» منجر می گردد.

تیک ها بر اساس عملی که انجام می شود به دو دسته تقسیم می شوند که هر کدام دارای دو نوع ساده و مرکب هستند؛

صوتی: تیک هایی که با صدا همراه هستند و نمونه های ساده این نوع تیک مانند سرفه کردن، صاف کردن گلو هستند. از انواع مرکب این تیک می توان به تکرار کلمات، ناسزا دادن، پژواک گویی و… اشاره کرد.

حرکتی: همراه با رفتار و فعلی هستند مانند پلک زدن، شکلک درآوردن، تنگ کردن چشم ها، بالا انداختن شانه یا تکان دادن سر. این دسته از تیک ها در کودکان معمول است. انواع مرکب آن می توان شامل برخی حالات یا حرکات صورت، پریدن، لمس کردن و مانند آنهاست.  تیک های حرکتی مرکب به طور کلی آهسته تر تکرار می شوند و ممکن است هدف دارتر از تیک های حرکتی ساده به نظر برسند.

در طبقه بندی های جدید، اختلالات تیک گروه جدید است که زیر چتر اختلالات عصبی رشدی قرار گرفته و شامل 3 گروه تشخیص می شود:

اختلال توره یا ژیل دلاتوره  

اختلال تیک موقت

اختلالات تیک حرکتی یا صوتی پایدار

تیک مزمن

تیک مزمن وقتی مطرح می شود که تیک به مدت یک سال پس از شروع پایدار بماند بدون اینکه دوره ای از نبود آن وجود داشته باشد و در صورتی که تیک زودتر از یک سال از بین برود موقتی محسوب می گردد. از طرف دیگر، تیک مزمن وقتی به کار برده می شود که فقط تیک صوتی یا حرکتی وجود داشته باشد. تیک های حرکتی مزمن شایع تر از صوتی ها هستند.

ماندگاری تیک‌های مزمن

این نوع تیک‌ها وقتی که ماندگار شوند مشکلات زیادی را برای کودک ایجاد می‌کنند. مدت زمان تیک ممکن است چند ثانیه و دقیقه باشد و تیک فراوانی پیدا کند و کودک نتواند آن را کنار بگذارد، والدین توجه کنند در این صورت نیاز به یک ارجاع تخصصی به پزشک است.

تیک‌ها تا حدودی مانند رفتارهای وسواسی در کودکان می باشند. تفاوت تیک با وسواس این است که وسواس‌ها تا حدود زیادی ارادی هستند اما تیک‌ها غیر ارادی اتفاق می‌افتد. بروز این حالت‌های غیر ارادی به دلیل این است که تا حدودی استرس و اضطراب کودک را پایین می‌آورد.

تیک‌ها وقتی می‌توانند عادت شوند که به واسطه این حرکات غیر ارادی میزان استرس را کاهش دهند، افزود: در این هنگام تیک مکانیزمی برای کاهش استرس می‌شود و کودکان این موارد را یاد می‌گیرند.

عوامل محیطی و خانواده در کاهش تشنج‌ها، تیک‌ها و اختلال‌های عادتی بچه‌ها مؤثر است. عادت‌ها تبدیل به تیک عصبی نمی‌شوند و بروز تیک با بیش فعالی کودک نیز در ارتباط می باشد.

عادت‌ها تا حدود زیادی نسبت به تیک‌ها ارادی تر هستند، برای مثال ناخن جویدن یا انگشت شست را مکیدن و دندان قروچه در بین کودکان یک مشکل عادتی است و اختلال نیست اما تیک اختلال است و نسبت به دستورات مقاوم‌تر بوده و معمولاً ساز و کار تیک‌ها بیشتر جنبه غیر ارادی دارد.

اگر تیک را به عنوان یک اختلال عصبی در نظر بگیریم. علائم و نشانه‌های آن (صوتی، حرکتی و ترکیبی) را بشناسیم و مداخله‌های روانپزشکی، مغز و اعصاب و روانشناسی را انجام دهیم می‌توانیم از مزمن شدن تیک‌ها جلوگیری کنیم.

درمان تیک چگونه است

تیک مزمن: در موارد تیک مزمن یا تیک گذرای شدید که باعث مشکلاتی برای فرد شده است، بررسی مغز و اعصاب کودک لازم است و بعد از رد علل مغزی، درمان روانپزشکی آن انجام می شود.

تیک های گذرا: این دسته از تیک ها بر حسب علت ایجادشان می توانند به صورت خود به خودی فروکش کنند یا به سمت اختلال تیک مزمن یا توره پیشرفت کنند. در خصوص درمان تیک می توان گفت در صورتی که تیک خفیف و گذرا مطرح باشد که اختلالی در عملکرد فرد ایجاد نمی کند، درمان لازم نیست. تنها به والدین و اطرافیان توصیه می شود از توجه زیاد به کودک و تیک های او، تذکر دادن مکرر به خاطر تیک، تحقیر و سرزنش کودک به خاطر آن، جدا خودداری کنند.

درمان این اختلال به دو صورت دارویی و روان درمانی انجام می گردد. در درمان دارویی از داروهای آنتی سایکوتیک و ضد اضطراب ها استفاده می شود و درمان روان درمانی مواردی شامل: رفتار درمانی، آموزش ریلکسیشن (تن آرامی)، آموزش به خانواده (همچون درک غیر ارادی بودن تیک، تذکر ندادن، توجه نکردن به این رفتار کودک و دوری از تحقیر او)  صورت می گیرد.

نکته اول اینکه این کودکان را حتما باید والدین و مربیان تیزبین، تشخیص دهند و تحت مراقبت و نظارت باشند تا به اشتباه در معرض به بازی گرفتن و خنده و شوخی دیگر کودکان قرار نگیرند. اگر علائم تیک را خانواده و معلمان کودکان درست درک نکنند و اطرافیان کودک سعی کنند با تنبیه و تحقیر از علائم و افزایش بیشتر استرس در ارتباطات بین فردی کودک می شوند.

هرچه نگرانی کودک از علائم خود بیشتر باشد این حالت ها تشدید می شود. بهترین و درواقع اولین اقدام برای رفع انواع تیک در کودکان، رفتاردرمانی و روان درمانی است  اما باید توجه داشته باشید در صورت مزمن شدن علائم و عدم کفایت روان درمانی به تنهایی در رفع علائم، حتما تحت نظر روان پزشک دارو درمانی را برای فرزندتان آغاز کنید تا عملکرد کودک بیش از این مورد تهدید قرار نگیرد دچار افت نشود.

در بسیاری از موارد به خصوص در مورد تیک های گذرا مشاهده شده این اختلال در گذر زمان و به خودی خود درمان شده است ولی به علت عوارض ثانوی به خصوص در رابطه با ایجاد تعامل و رویارویی با دیگران، کودک دچار مشکلات ماندگاری مانند قطع ارتباط با دیگران، گوشه گیری، انزواطلبی، کج خلقی و از دست دادن استقلال فردی شده است.