تهوع و استفراغ در دوران بارداری

تهوع و استفراغ در دوران بارداری

تهوع و استفراغ در دوران بارداری

بروز تهوع خفیف تا شدید که گاهی با استفراغ همراه می باشد،در سه ماهه اول بارداری غیرطبیعی نیست.تقریبا 50%زنان در طی دوران بارداری این علائم را تجربه می نمایند. تهوع ممکن است در هر زمانی از روز اتفاق بیفتد اما صبح ها شایع تر بوده و به همین علت عارضه صبح گاهی نامیده می شود با در نظر گرفتن تغییرات متعدد هورمونی و متابولیکی که در جهت رشد طبیعی جنین در رحم مادر صورت می گیرد و نیز تغییراتی که به جهت آمادگی برای مادر شدن اتفاق می افتد، وقوع این علائم تعجب آور نیست. حالت تهوع معمولا پس از هفته12-14 بارداری از بین می رود.

تهوع و استفراغی که طی سه ماهه اول بارداری اتفاق می افتد، با تغییرات متعدد هورمونی مرتبط بوده و نشانگر یک بارداری سالم می باشد. اگر تهوع و استفراغ شدید باشد و یا بیشتر از سه ماهه اول به طول بیانجامد ممکن است فشارهای روحی نیز در ایجاد آن نقش داشته باشند.

دلایل تهوع و استفراغ بارداری

دلیل حالت تهوع در دوران بارداری کاملاً روشن نیست، اما برخی از تغییرات فیزیکی و شیمیایی در بدن شما می‌تواند دلیل این حالت باشد. برخی از دلایل احتمالی حالت تهوع بارداری در زیر آمده است:

گنادوتروپین جفتی انسانی یا hcg: این هورمون خیلی سریع در اوایل بارداری افزایش پیدا می‌کند. کسی نمی‌داند این هورمون چه ارتباطی با تهوع دارد، اما با توجه به اینکه حالت تهوع همزمان با افزایش هورمون hcg افزایش پیدا می‌کند، می‌توان افزایش سطح این هورمون را یکی از دلایل حالت تهوع در نظر گرفت. در شرایطی که زنان سطح hcg بالاتری داشته باشند مانند زمانی که چندقلو باردارند، میزان تهوع و استفراغ بالاتری هم خواهند داشت.

استروژن: علت دیگری که ممکن است باعث تهوع مادران در دوران بارداری باشد، افزایش هورمون استروژن است که در اوایل بارداری زیاد می‌شود.

افزایش حس بویایی نسبت به بوهای مختلف: احساس دل‌به‌هم‌خوردگی برای زنانی که تازه باردار شده‌اند، امری غیرعادی نیست مثلاً بوی یک ساندویچ از فاصله خیلی دور ممکن است باعث اذیت شدن یک زن باردار گردد. برخی از بوها ممکن است تأثیر شدیدتری داشته باشد و بیشتر باعث آزار و حالت تهوع زنان باردار شود.

معدۀ حساس: امکان دارد برخی از زنان که دستگاه گوارشی آنها بسیار تحریک‌پذیر است، در اوایل بارداری علائمی شدیدتر از حالت تهوع داشته باشند. همچنین برخی تحقیقات نشان می‌دهد که عفونت معده بر اثر باکتری هلیکوباکترپیلوری در زنان باردار باعث افزایش حالت تهوع آنها در بارداری می‌شود.

استرس: بر اساس برخی تحقیقات، حالت تهوع در برخی از زنان باردار ممکن است پاسخ غیرعادی به استرس آنها باشد. اگر شما پیوسته تهوع و استفراغ دارید، شاید بیشتر دچار استرس می‌شوید.

عوامل افزایش دهنده خطر ابتلا

استرس های احساسی و هیجانی؛

حذف وعده های غذایی(غذا خوردن)؛

غذاهای محرک؛

برخی بوها(بوی بنزین،بوی عطر،بوی غذا) و برخی غذاها می توانند به شدت آزاردهنده باشند.

سیگار کشیدن محرک معمول تهوع واستفراغ بارداری است.

تأثیر حالت تهوع در سلامت جنین

حالت تهوع خفیف تا متوسط و استفراغ وقت و بی‌وقت ناشی از بیماری صبحگاهی، تهدیدی برای سلامت کودکتان نیست. اگر حالت تهوع باعث بی‌اشتهایی شما شده است ودر سه ماهه اول وزنی اضافه نکرد‌ه‌اید، درصورتی‌که کمبود آب نداشته باشید و به قدر کافی غذا بخورید، مشکلی وجود نخواهد داشت. در بیشتر موارد اشتهای شما به سرعت برمی‌گردد و افزایش وزن آغاز می گردد. اگر تهوع مانع از غذا خوردن مناسب شما شده است، با مصرف ویتامین از رسیدن مواد غذایی مورد نیاز بارداری مطمئن شوید. مطالعات نشان داده است که استفراغ‌های شدید و طولانی با احتمال زایمان زودرس و کمبود وزن نوزاد ارتباط دارد. اگرچه برخی از مطالعات نشان داده‌اند زنانی که دچار سقط جنین می‌شوند، کمتر از سایرین حالت تهوع دارند اما زنان زیادی نیز در سه ماهه اول هیچ تهوعی نداشته و یک بارداری و زایمان خوب را طی کرده‌اند. در موارد سقط جنین به خاطر رشد نکردن کافی جنین، میزان هورمون‌های بارداری کمتر است و در نتیجه تهوع کمتری نیز احساس می‌شود، اما جای نگرانی نیست، زیرا پزشک همواره رشد جنین را کنترل می‌کند و برای بررسی رشد او نیازی به کنترل حالت تهوع خود ندارید. اگر حالت تهوع ندارید یا خیلی خفیف است، خودتان را خوش‌شانس بدانید و برای نداشتن این رنج خوشحال باشید و افکار منفی را از خودتان دور کنید.

اقدامات پیش گیری کننده  از تهوع

کمک بخواهید. زنانی که بارداری بدون برنامه یا ناخواسته داشته و یا مادرانشان مشکل دارند بایستی از دیگران کمک بگیرند.کمک گرفتن از دوستان یا افراد خانواده بسیار معقول است. مشاوره با یک مشاور شایسته به جهت حل ناسازگاری ها نیز توصیه می شود.

غذای خود را به میزان کمتر در وعده های بیشتر تقسیم کنید.

تلاش کنید تا هرگونه بو یا غذایی که تهوع شما را شدیدتر می کند شناسایی کرده و از آنها دوری کنید.

سیگار نکشید و از افراد خانواده بخواهید در نزدیکی شما سیگار نکشند.

روش‌های غیردارویی کاهش تهوع بارداری

اگر تهوع و استفراغ خفیف دارید، راهکارهای ساده‌ای برای رفع آن می‌توانید انجام دهید، با برخی از این راهکارها در زیر آشنا می‌شوید، هرچند بسیاری از پیشنهادها دارای دلیل مستندی نیست، اما پزشکان آنها را توصیه و بسیاری از زنان باردار نیز تأثیر آن را تأیید می‌کنند:

در وعده‌های کوچک و نوبت‌های بیشتری غذا بخورید: تعداد وعده‌های بیشتر و میان‌وعده‌هایی در طول روز داشته باشید تا هرگز شکمتان خالی نماند. برخی از زنان کربوهیدرات‌ها را در زمان تهوع مناسب می‌دانند. برخی مطالعات نشان داده است که غذاهای دارای پروتئین زیاد در کاهش علائم تأثیر بیشتری دارد. همچنین بهتر است خیلی آهسته غذاها را بجوید و بخورید.

از دراز کشیدن بعد از خوردن هر چیزی پرهیز نمایید: دراز کشیدن به خصوص روی سمت چپ بدن، هضم غذا را کند می‌کند. از دراز کشیدن بعد از خوردن هر چیزی خودداری کنید.

در کنار تخت، میان‌وعده‌های کوچکی داشته باشید: با قرار دادن میان‌وعده‌هایی در کنار تخت می‌توانید درست بعد از بیدار شدن به عنوان مثال کمی بیسکویت کمی شور بخورید و بعد از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه استراحت از تخت بلند شوید. این کار به کاهش حالت تهوع شما کمک خواهد کرد. همچنین اگر در طول شب بیدار شوید و حالت تهوع داشتید، خوردن کمی از این میان‌وعده‌ها می‌تواند به شما کمک کند.

بهداشت دهان و دندان را رعایت کنید: روزانه سه بار مسواک بزنید. اگر خمیردندان شما را اذیت می‌کند، بدون خمیردندان مسواک بزنید. سعی کنید سطح لثه‌ها را ماساژ دهید تا پاک و تمیز باشند.

صبح‌ها آرام از روی تخت بلند شوید: صبح‌ها و موقع بیدار شدن، ابتدا چند دقیقه بنشینید و ناگهان از تخت بیرون نیایید.

پرهیز از غذا و بوهایی که باعث تهوع شما می گردد: اگر تقریباً نسبت به همۀ غذاها حساس شده‌اید، غذاهایی را بخورید که برایتان راحت‌تر است، حتی اگر رژیم غذایی کاملاً مناسبی نباشد.

سعی کنید غذاهای سرد یا هم‌دما با دمای اتاق بخورید: غذاهای گرم بوی بیشتری دارد و ممکن است باعث تهوع بیشتر شما شود.

از غذاهای چرب دوری کنید: غذاهای تند، اسیدی و سرخ‌شده را کنار بگذارید، زیرا دیرتر هضم می‌شود.

نوشیدنی‌ها را یک‌دفعه ننوشید: نوشیدن بدون وقفه باعث احساس پُری می‌شود و دیگر نمی‌توانید بعد از آن غذا بخورید. سعی کنید مایعات جرعه‌جرعه بنوشید یا از نی استفاده کنید. در این صورت کمتر در طول روز اذیت می‌شوید.

روزانه یک لیتر و نیم مایعات بنوشید: اگر زیاد استفراغ می‌کنید، از نوشیدنی‌های حاوی گلوکز، نمک و پتاسیم برای جبران الکترولیت‌های از دست رفته استفاده کنید. خوردن شربت آب‌لیمو نیز می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

مایعات بیشتری بنوشید: نوشیدنی‌ها را در بین فاصلۀ وعده‌های غذایی خود مصرف کنید. ممکن است مصرف نوشیدنی‌های سرد و گازدار، حالت تهوع شما را کمتر کند و نوشیدنی‌های شیرین، تهوع را افزایش دهد.

هوای تازه تنفس کنید: پیاده‌روی یا باز کردن پنجره، تهوع شما را کاهش می‌دهد.

خستگی باعث افزایش تهوع می‌شود: به خودتان زمان استراحت بدهید و هر وقت می‌توانید چرت بزنید یا فیلم تماشا کنید. ملاقات با دوستان می‌تواند به کاهش استرس و آرامش ذهن شما کمک کند.

از سایر محرک‌ها پرهیز کنید: اتاق گرم یا بدون گردش هوا، بوی شدید عطر، نشستن داخل ماشین یا محرک‌های چشم مانند نور چشمک‌زن می‌توانند تهوع شما را تحریک کند. در چنین حالت‌هایی سریع موقعیت خود را تغییر دهید. پرهیز از محرک‌ها می‌تواند تأثیر زیادی در بهبود حالت تهوع شما داشته باشد.

درمان با بوها را امتحان کنید: برخی از زنان معتقدند بوی برخی از عصاره‌ها مانند لیمو، نعناع یا پرتقال می‌تواند به رفع حالت تهوع در آنها کمک کند. می‌توانید از اسپری یا افشانه ی روغنی استفاده کنید. یک یا دو قطره از این روغن‌ها را روی یک دستمال با خود حمل کنید تا در آغاز احساس تهوع آن را بو کنید.

زنجبیل را امتحان کنید: درمانی خانگی که معده را آرام و به کاهش تهوع کمک می‌کند. مقداری زنجبیل را رنده کنید و به آن آب جوش اضافه کنید تا دم‌نوش آن تهیه شود. همچنین می‌توانید از بیسکویت و آب‌نبات زنجبیلی استفاده کنید، اما بهتر است زنجبیل طبیعی داشته باشند، زیرا بسیاری از آنها واقعاً زنجبیل ندارند. ممکن است نوشیدن چای نعناع یا مکیدن آب‌نبات با طعم نعناع به خصوص پس از صرف غذا نیز به رفع حالت تهوع شما کمک کند.

ویتامین‌ها و مکمل‌های خود را با غذا بخورید: از آنجا که ممکن است ویتامین‌ها و مکمل‌های بارداری مورد استفاده ی  شما تأثیری بر دستگاه گوارشی شما داشته باشد و باعث افزایش حالت تهوع شما شود، بهتر است آنها را به همراه غذا مصرف کنید. همچنین می‌توانید از پزشک خود بخواهید تا در صورت امکان، ویتامین با دُز آهن کمتر یا فاقد آهن را برای سه ماهۀ اول شما تجویز کند.

طب فیزیکی

فشار درمانی: در این روش برنقاط مورد نظر در طب سوزنی فشار وارد شده و این روش در درمان تهوع و استفراغ بارداری موثر واقع شده است: در یک مطالعه در16 زن مبتلا به عارضه صبحگاهی، استفاده از مچ بندهای کشی که در نقاط طب سوزنی واقع بر مچ، دارای توپ های کوچک سفتی بود، پس از 5 روز باعث بهبود علائم در 12 مورد از 16 مورد گردید.