لب شکری جنین چیست

لب شکری جنین چیست

لب شکری جنین چیست

لب های جنین معمولا در انتهای ماه اول بارداری تشکیل می شوند و سایر بافت های بدن وی رشد خواهند کرد. عارضه لب شکری و شکاف کام و لب در جنین هنگامی اتفاق می افتد که بافت های لب او قبل از تولد به صورت کامل شکل نگرفته است و به همدیگر نچسبند،  این رویداد که بر روی لب بالایی نوزاد رخ نمایی می کند هم می تواند کوچک و سطحی بوده و هم می تواند عمیق باشد و از لب تا بینی امتداد یابد. در نتیجه مادران باید راه های پیشگیری از لب شکری شدن جنین را بدانند و از بروز این عارضه تا حد ممکن جلوگیری نمایند.

عارضه لب شکری

اکثرا در یک سمت لب و در موارد نادری در وسط لب رخ می دهد. این نوزادان ممکن است با شکاف کام نیز مواجه باشند. کام دهان در ماه دوم بارداری شکل خواهد گرفت. شکاف کام هنگامی پدیدار می شود که بافت ناحیه بالایی سقف دهان به طور کامل به همدیگر نرسد و سبب ایجاد یک شکاف در کام شود. شکاف کام نیز می تواند در یک سمت و یا در جلو و پشت با هم ایجاد شود. بد نیست بدانید که عارضه لب شکری و شکاف کام می توانند به طور همزمان با یکدیگر رخ دهند که در واقع به عنوان یک ناهنجاری ارثی یا مادرزادی به شمار می رود و به دلیل رشد غیرنرمال بافت های دهان، لب و کام بدین صورت درآمده است. متاسفانه این عارضه می تواند سایر اندام های صورت از قبیل بینی، گونه و حتی چشم و گوش را نیز تحت تاثیر خود قرار دهد و سبب قرار گرفتن دندان های کودک در حالتی غیرنرمال شود.

شکاف ها بسته به محل ایجاد به سه دسته تقسیم می شوند: شکاف لب: 

اگر شکاف تنها در ناحیه لب وجود داشته باشد، اصطلاحاً جنین به اختلال لب شکری یا شکاف لب دچار شده است.

شکاف کام: اگر شکاف تنها در ناحیه کام وجود داشته باشد، اصطلاحاً جنین به اختلال کام شکری یا شکاف کام دچار شده است.

شکاف کام و لب: اگر شکاف در ناحیه لب و کام وجود داشته باشد، اصطلاحاً جنین به اختلال لب و کام شکری یا شکاف لب و کام دچار شده است.

البته باید توجه داشت که ممکن است این شکاف ها به صورت یک طرفه یا دوطرفه ایجاد گردد.

عوامل بروز لب شکری یا کام شکری

بیماری های عفونی مادر

عوامل محیطی

وراثت

عوامل روانی – هیجانی اختلال هورمونال (دیابت، هیپوتیروئیدیسم و درمان با داروهای کورتونی

( کمبود ویتامین هایی نظیر ویتامین B6 ،A، اسیدفولیک و ریبوفلاوی

داروها (داروهای آرام بخش، ضد صرع، ضد تشنج(

انواع لب شکری یا شکاف لب و کام به طور کلی سه نوع شکاف لب یا لب شکری وجود دارد:

1 ـ فقط کام شکاف دارد. یک‌ سوم شکاف‌ها از این نوع هستند و بیشتر در دختر بچه‌ها دیده می‌شود.

2 ـ فقط لب شکاف دارد. حدود یک ‌پنجم مبتلایان به شکاف را شامل می‌شود

3ـ هم لب و هم کام دچار شکاف هستند. بیش از نیمی از شکاف‌ها از این نوع هستند. این نوع شکاف در پسر بچه‌ها شایع‌تر است. حدود 13 درصد مبتلایان به این نوع شکاف به سایر ناهنجاری‌های مادرزادی نیز مبتلا هستند.

عوارض لب شکری یا شکاف لب:

بسته به میزان و محل شکاف کام یا لب، عوارض آن نیز فرق می‌کند. به طور کلی یک یا چند یا تمام عوارض زیر ممکن است روی دهد:

تغذیه نوزادان مبتلا به لب شکری:

تغذیه نوزادان مبتلا به شکاف نیز با مشکلاتی روبه‌رو است. همکاری متخصص تغذیه و گفتار درمانی ممکن است سودمند باشد. دستگاه‌های ویژه‌ای نیز به منظور تغذیه نوزاد در دسترس هستند.

تاثیر لب شکری یا شکاف کام بر روی تنفس:

ناهنجاری فک و کام باعث مشکل تنفسی می‌شود. درمان شامل جراحی و به کارگیری پروتزهای دهانی است.

عفونت‌های گوش و کاهش شنوایی در کودکان لب شکری:

هر ناهنجاری دستگاه تنفسی فوقانی می‌تواند عملکرد شیپور استاش (در گوش) را مختل کند و احتمال تجمع مایع در گوش میانی را افزایش دهد.

عفونت‌های گوش و کاهش شنوایی در کودکان لب شکری:

هر ناهنجاری دستگاه تنفسی فوقانی می‌تواند عملکرد شیپور استاش (در گوش) را مختل کند و احتمال تجمع مایع در گوش میانی را افزایش دهد.

صحبت کردن کودکان لب شکری یا شکاف کام:

برای این‌ که کودک بتواند به درستی صدا و کلمات واضحی را تولید کند، رشد و تکامل طبیعی لب و کام ضروری می باشد. می‌توان با عمل جراحی، شکاف را ترمیم نمود و با گفتاردرمانی به تکامل گفتاری کودک کمک کرد.

تاثیر لب شکری یا شکاف لب بر روی دندان ها:

گاهی شکاف شامل لثه و فک نیز می‌شود و این امر بر رشد صحیح دندان‌ها و فک تاثیر می‌گذارد. دندانپزشک اطفال یا متخصص ارتودنسی می‌تواند به رفع این مشکل کمک کند.

مادر چه کارهایی را برای جلوگیری از شکاف لب و کام انجام ندهد مادران در دوران بارداری خود نباید به هیچ عنوان سیگار بکشند، متاسفانه مادرانی که در دوران بارداری سیگار می کشند سبب ایجاد هیپوکسی در جنین خواهند شد و این امر ابتلا به لب شکری و شکاف کام و لب را در جنین بسیار افزایش خواهد داد.

مادرانی که در دوران قبل از بارداری خود نیز مبتلا به دیابت بوده اند باید به صورت کاملا دقیق قند خون خود را کنترل کنند و در تمام طول بارداری رعایات لازم را برای کنترل بیماری خود و عدم اثرگذاری بر روی نوزاد انجام دهند.

بسیاری از مادران در دوران بارداری به علت بیماری های مختلفی از جمله صرع دارو های خاصی را مصرف می کنند که در سه ماهه اول بارداری می تواند جنین را در معرض بروز این عارضه قرار دهد،  این افراد بهتر است با نظر پزشک خود میزان دارو های مصرفی خود را بخصوص در سه ماه اول کنترل یا قطع نمایند تا به جلوگیری از لب شکری شدن نوزاد کمک نمایند.

مصرف دارو های کورتونی در دوران بارداری حتما باید تحت نظر پزشک باشد و مادرانی که از دارو های آرام بخش و ضدتشنج استفاده می کنند باید حتما به این نکته دقت کنند که برای جلوگیری از لب شکری شدن و شکاف کام نوزاد خود باید استفاده از خیلی از دارو ها را کنار گذاشته و یا حتما طبق نظر متخصص خود آن را مصرف کنند.

عفونت های دوران بارداری باید به شدت جدی گرفته شوند و بیماری هایی از قبیل سرخک، سرخجه و سایر بیماری های عفونی و باکتریایی سریعا درمان شوند تا سیستم ایمنی دچار اختلال نشود.

مادر چه کارهایی را باید برای پیشگیری از شکاف لب و کام انجام دهد

یکی از راه های پیشگیری  شکاف لب و کام استفاده از برخی گیاهان دارویی مانند مارچوبه است که به علت آهن فراوانی که دارد از بروز نقص های مادرزادی این چنینی پیشگیری می کند.

مادر میبایست  در دوران بارداری خود از تمامی استرس های روانی و محیطی به دور باشد و در شرایطی آرام و بدون دغدغه سپری کند. جالب است بدانید که در خانواده هایی با زمینه ارثی بیماری لب شکری احتمال اینکه فرزندان بعدی نیز به این عارضه مبتلا شوند بسیار زیاد است. لذا انجام نکات و مراقبت های لازم به جلوگیری از لب شکری شدن نوزاد کمک بزرگی می کند. بنابراین مادران برای جلوگیری از لب شکری شدن نوزاد آرامش خود را حفظ کنند و آرامش داشته باشند.

اگر مادر دچار سوء تغذیه باشد و به اندازه کافی از ویتامین ها و مکمل های مورد نیاز استفاده نکند بدون شک جنین مبتلا به عارضه لب شکری خواهد شد. ویتامین های گروه ب و آ و اسید فولیک به خصوص در سه ماه اول بارداری باید حتما به طور کافی مصرف شوند.

تشخیص لب شکری چگونه است؟

معمولا لب شکری بعد از تولد نوزاد تشخیص داده می شود. در اولین معایناتی که پزشک روی نوزاد انجام می دهد، لب ها و کام نوزاد معاینه شده و در صورت وجود شکاف، تشخیص داده می شود.

گاهی مواقع لب شکری در یک سونوگرافی قبل از تولد نوزاد و در دوران بارداری نیز مشاهده و تشخیص داده می شود. البته به یاد داشته باشید که سونوگرافی همیشه قادر به تشخیص مشکل نبوده و از این رو پزشکان برای تشخیص زودهنگام لب شکری بر سونوگرافی تکیه نمی کنند. در طول دوره بارداری می توان با مشاوره ژنتیکی میزان احتمال ابتلای جنین به شکاف دهان یا صورت را مشخص نمود؛ اما برای تشخیص دقیق آن می توان از روش آمنیوسنتز استفاده کرد. البته در موارد شدید، در ماه های آخر بارداری برخی از سونولوژیست های ماهر از طریق سونوگرافی قادر به تشخیص این اختلال هستند.

درمان لب شکری

عمل جراحی می تواند مشکل لب شکری را برطرف نماید. هرچند می توان در همان روزهای نخستین زندگی شکاف لب را ترمیم کرد ولی اغلب توصیه می شود که ترمیم اولیه شکاف لب در سن سه ماهگی صورت گیرد. در این سن شیرخوار وضعیت جسمی مناسبتری برای انجام جراحی دارد.

در ترمیم شکاف لب یا لب شکری، می توان اقدامات اولیه ای را برای اصلاح بدشکلی ایجاد شده در بینی انجام داد. که این کار می تواند نتیجه جراحی بعدی را بهبود بخشد.

درمان این اختلال توسط یک تیم پزشکی انجام می پذیرد. اغلب در هفته سوم پس از تولد، جراح به کمک روش های مخصوص بین قطعات لب و کام، یک اتصال اولیه ایجاد می کند. این جراحی سبب تسهیل در روند عمل ترمیمی در سه ماهگی نوزاد خواهد شد.

ترمیم کام نرم و پس از آن کام سخت، حدود ۹ تا ۱۱ ماهگی انجام می شود. در صورت وجود اختلالات گفتاری و فرار هوا به داخل بینی، در سه سالگی پزشک اقدام به ترمیم اسفنکترها خواهد کرد. در صورت وجود شکاف در ناحیه آلوئول در بازه ۶ تا ۹ سالگی پزشک اقدام به پیوند استخوان این ناحیه می کند و در نهایت در سن ۱۸ سالگی جراحی های ترمیمی فک و اسکارها انجام می شود.

بطور کلی در طول دوره درمان تیم پزشکی شامل جراح اطفال، پزشک اطفال، دندانپزشک اطفال، روانشناس کودک، متخصص گفتار درمانی، جراح دهان و فک و صورت، متخصص ارتودنسی، جراح گوش و حلق و بینی و نیز جراح پلاستیک و ترمیمی با یکدیگر همکاری می کنند.

نقش ويتامين A در لب شکری نوزادان:

جذب متعادل ويتامين A در دوران بارداري مي تواند خطر ابتلا به شکاف کام و لب را کاهش دهد. نوزادان مادرانی که در دوران بارداری روزانه حدود 8.3 ميلي گرم مکمل ويتامين A مصرف مي کنند نسبت به نوزادان ديگر حدود ۵۰ درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به شکاف کام و يا لب شکری قرار دارند.

اگر کودک شما به علت ابتلا به لب شکری در تلفظ بعضی کلمات مشکل داشته باشد ممکن است نیاز باشد که کودک شما دوره های خاص گفتار درمانی را نیز طی کند.

مواردی که در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفت شامل موارد زیر بود:

تقسیم نوزادان زنده به بر اساس داشتن شکاف لب و کام یا نداشتن شکاف

تاریخ تولد نوزاد

وجود ازدواج فامیلی

وجود بیماری همراه کودک

جنس نوزادان

محل سکونت والدین

پاریتی مادر

وجود و نوع شکاف لب و کام

وزن کودک

سن مادر

وجود بیماری همراه مادر

در این تحقیق 52 درصد بیماران دارای شکاف لب و کام و 36 درصد شکاف کام و 12 درصد شکاف لب داشتند. نیمی از کودکان دارای شکاف با وزن کمتر از 2500 گرم به دنیا آمده بودند. 60 درصد نوزادان همراه شکاف بیماری زمینه ای دیگری نیز داشته اند. 31.8 درصد از نوزادان مبتلا به شکاف حاصل ازدواج فامیلی بودند.

این تحقیق نشان داد که نسبت به جوامع دیگر هنوز در مقام بالاتری قرار داریم. در ضمن در نوزادان متولد شده با وزن کم و نوزادانی که بیماری همراه دیگری نیز دارند و نوزادان حاصل ازدواج فامیلی شیوع شکاف کام و لب بیشتر دیده شد.

آیا لب شکری بودن جنین در دوره بارداری قابل تشخیصمی باشد؟

شکاف لب ، شکاف کام و یا شکاف کام و لب به صورت همزمان یکی از اختلالات مادرزادی محسوب می گردد. این اختلال به علت رشد غیر طبیعی صورت جنین در طول دوره بارداری ایجاد می شود. شکاف کام و لب گاهاً سایر قسمت های صورت نظیر چشم ها، بینی، گوش ها، گونه ها، پیشانی و حتی نحوه قرارگیری دندان ها را تحت تأثیر قرار می دهد. شکاف کام در بعضی موارد فقط بر روی نواحی کام نرم تأثیر می گذارد ولی این امکان وجود دارد که این شکاف به کام سخت و زبان کوچک نیز سرایت کند و سبب ایجاد زبان کوچک دو تکه شود.

نحوه تغذیه نوزادان لب شکری یا کام شکری

بزرگترین مشکل این کودکان نحوه تغذیه آن ها است. وجود ارتباط بین دهان و بینی سبب ورود مداوم محتویات دهان به نای و ریه کودک شده و این موضوع سبب بروز پنومونی آسپیراسیون در کودک می شود، از طرفی ورود هوا به دهان و مخلوط شدن آن با محتویات دهان کودک سبب ورود هوا به داخل معده، دل درد شدید، سیری کاذب و متوقف شدن حرکات پریستالتیک می شود. بهتر است تغذیه این نوزادان توسط سرشیشه هایی که دارای یک لبه مسدود کننده شکاف هستند انجام شود و در فاصله های کوتاه کودک از شیشه و یا سینه مادر جدا شده و بصورت ایستاده نگه داشته شود و ضرباتی آهسته به پشت نوزاد وارد کرده تا هوای اضافی وارد شده به معده کودک خارج شود.