بند ناف نوزادان

بند ناف نوزادان

بند ناف نوزادان

ناف در جنین وسیله رساندن خون به همراه اکسیژن و مواد غذایی از جفت در رحم مادر به بدن جنین و تأمین نیازهای وی است که  در این زمان از ناف دو شریان و یک ورید عبور می‌کنند. بقایای بند ناف چند روز پس از تولد نوزاد جدا می‌شود . ناف در انسان بالغ عملکرد خاصی ندارد و فقط از جهت بروز برخی مشکلات بمانند فتق نافی بر اهمیتش افزوده می‌شود.

نحوه مراقبت و تمیز کردن بند ناف نوزاد

هنگام بستن پوشک قسمت بالایی پوشک را تا بزنید تا بند ناف کاملا بیرون باشد و در معرض هوا قرار بگیرد تا زودتر خشک شود. هنگام بستن پوشک بند ناف را زیر آن قرار ندهید تا با ادرار تماس پیدا نکند.

مهمترین مسئله در مراقبت بند ناف تمیز و خشک نگه داشتن ان است.

زدن بتادین و حتی روغن زرد به بند ناف مطلقا ممنوع است.

بند ناف را دستکاری نکنید و از کشیدن بند ناف بپرهیزید.

از الکل برای تمیز نگه داشتن بند ناف استفاده نکنید.

نوزادان مواد غذایی و اکسیژن را در رحم مادرشان از طریق جفت دریافت می‌کنند که به دیوارۀ داخلی رحم متصل می باشد. جفت نیز توسط بند ناف به یک شکاف در شکم نوزاد متصل است و با او ارتباط دارد. پس از به دنیا آمدن نوزاد، بند ناف طی یک عمل بدون درد از قسمت نزدیک به بدن نوزاد قطع و یک گیره به آن متصل می‌شود که باعث وصل بودن انتهای  ریشه بند ناف به بدن کودک است. در این مطلب با زمان افتادن ریشه بند ناف نوزاد، مراقبت‌های بعد از آن و موارد ضروری نیازمند مراجعه به پزشک در مورد بند ناف نوزادان آشنا خوهید شد

بند ناف نوزاد کی می افتد؟

بند ناف معمولا 3 روز مرطوب است و سپس شروع به خشک شدن می کند و درروز هفتم تا دهم تولد نوزاد می افتد اما اگر این مدت طولانی تر نیز گردید نگران نباشید و برای افتادن بند ناف عجله نداشته باشید.

ریشه  بند ناف معمولاً بعد از گذشت هفت تا ۲۱ روز پس از تولد خشک می‌شود و از بدن نوزاد جدا می شود. این جدا شدن باعث ایجاد زخم کوچکی می‌شود که آن هم بعد از روز برطرف خواهد شد. هنگامی که ریشه  بند ناف جدا می‌شود، ممکن است مقدار کمی خون در پوشک نوزاد مشاهده کنید که امری طبیعی است. گاهی با جدا شدن ریشه بند ناف مقداری مایع شفاف یا زرد رنگ از محل آن بیرون می‌آید یا مقداری گوشت مرده نیز ممکن است در محل آن باقی بماند که خوبه‌خود برطرف می‌شود. گاهی نیز ممکن است نیاز داشته باشد تا توسط پزشک نوزادتان از بین برود. به‌طورکلی این اتفاق مهمی نیست و به دلیل وجود نداشتن رگ‌های عصبی در آن، انجام هر کاری توسط پزشک در این قسمت، بدون درد است.

بسیاری از والدین برای اینکه بند ناف فرزندشان زودتر خشک شود آن را با الکل تمیز نگه می دارند اما این روش بسیار غلط است و موجب مسمومیت با الکل می شود همچنین استفاده از الکل برای ضد عفونی کردن بند ناف روند افتادن آن را به تعویق می اندازد و عفونت را افزایش می دهد.

هشدار و زنگ خطرهایی که ناف و بند ناف نوزاد به شما می دهد

در صورت بروز هر یک از علائم زیر به پزشک مراجعه کنید:

ورم و قرمزی ناف و اطرافش

تب یا بد حالی نوزاد

خونریزی از بند ناف

وجود چرک در محل بند ناف حتی بعد از پاک کردنش

استشمام بوی بد از بند ناف

دیر افتادن بند ناف ( یعنی اگر بندناف تا روز 15 ام نیافتاده باشد)

ترشح با بوی بد و نامطبوع

نحوه مراقبت و تمیز کردن بند ناف نوزاد

هنگام بستن پوشک بند ناف را زیر آن قرار ندهید تا با ادرار تماس پیدا نکند.

هنگام بستن پوشک قسمت بالایی پوشک را تا بزنید تا بند ناف کاملا بیرون باشد و در معرض هوا قرار بگیرد تا زودتر خشک شود.

مهمترین مسئله در مراقبت بند ناف تمیز و خشک نگه داشتن ان است.

بند ناف را دستکاری نکنید و از کشیدن بند ناف بپرهیزید.

از الکل برای تمیز نگه داشتن بند ناف استفاده نکنید. تا یک سالگی داخل حمام ناف را نشوئید.

زدن بتادین و حتی روغن زرد به بند ناف مطلقا ممنوع است.

اصطکاک و تماس بیش از حد بند ناف با لباس و پوشک کودک سبب کنده شدن و خونریزی آن می شود.

ترشح مقدار کمی مایع از پایه بند ناف کودک طبیعی است ولی میزان این مایع نباید بین دو بار تمیز کردن بند ناف زیاد باشد.

گاهی در محل اتصال بندناف به بدن نوزاد، ترشح شیری رنگ و بی بو و یا یکی دو قطره خون خارج می شود که اهمیتی ندارد.

وجود بند ناف مانع از استحمام نوزاد نمی شود.

بند ناف را با ناف بند نپوشانید حتی در فتق نافی

هنگام تولد نوزاد در بیمارستان بند ناف را پس از بستن با گیره پلاستیکی با یک گاز پارچه ای پانسمان می کنند که این گاز میتواند مخزن عفونت ثانوی باشد و باید در خانه باز شود.

اگر ترشح سبز رنگ یا چرکی از بند ناف مشاهده نمودید و یا پوست اطراف ناف قرمز شد حتما به پزشک مراجعه نمایید.

مشاهده خونابه مختصر بعد از افتادن ناف طبیعی است اما اگر خونریزی شدید مشاهده نمودید به پزشک مراجعه کنید.

برای تمیز کردن بند ناف از پنبه استفاده نکنید زیرا ممکن است الیاف پنبه روی بند ناف باقی بماند و باعث ایجاد حساسیت و حتی عفونت شود.

بند ناف را با دست جدا نکنید، حتی اگر خیلی شل شده باشد و یا تنها با رشته ای نازک به شکم نوزاد متصل باشد.

نمک برای رفع و جلوگیری از عفونت ناف نوزاد

برای برطرف کردن مشکل عفونت و یا خونریزی ناف نوزاد و برای اینکه ناف نوزاد راحت و بدون ایجاد مشکل عفونی جدا شود مقداری نمک به روی آن بپاشید تا هم میکروب های محیط را از بین ببرد و هم اینکه ناف او به راحتی و البته سریعتر جدا شده و شما را از نگرانی خلاص کند.


علل عفونت بند ناف نوزاد

قرمزی و تورم اطراف بندناف از مهم‌ترین علائم عفونت بندناف نوزادان می باشد و اگر تشخیص و درمان آن بموقع انجام نشود، عفونت وارد خون نوزاد می‌شود.


عفونت بندناف یکی از عفونت‌های دوران نوزادی می باشد و ترشحات زردرنگ و التهاب بندناف از جمله علائم این عفونت است.

بازی با بندناف مهم‌ترین عامل بروز عفونت است. همچنین باورهای غلطی در برخی خانواده‌ها مبنی بر خمیر گرفتن بندناف و مالیدن بندناف با بعضی از روغن‌ها وجود دارد که موجب عفونت در بندناف نوزاد می‌شود. متاسفانه برخی باورهای نادرست موجب شده که خانواده‌ها بر روی ناف نوزادان خمیر، الکل  یا روغن قرار دهند که این اقدام سلامت نوزاد را به خطر می‌اندازد. قرار دادن مواد فوق بر روی ناف نوزاد نه تنها تاثیری در بهبود و زودتر افتادن بند ناف ندارد، بلکه در مواردی نوزاد را با مشکل مواجه می‌کند. چنانچه بند ناف به طور غیربهداشتی کنده شود یا با آلودگی تماس پیدا کند، منجر به عفونت ناف می‌شود.»

علائم عفونت بند ناف

عفونت بند ناف، یکی از عفونت‌های شایع دوران نوزادی و از مسائلی می باشد که در صورت عدم توجه به آن، می‌تواند مشکلاتی را برای نوزاد به وجود آورد. در دوران جنینی، بند ناف رابط بین مادر و جنین در رحم است. پس از تولد بند ناف بریده و توسط گیره‌ای بسته می‌شود. در اکثر نوزادان، بند ناف خشک شده و در هفته‌های اولیه‌ی زندگی می‌افتد که در بعضی موارد، والدین شاهد عفونت آن استند. تورم، التهاب، سرخی و یا لکه‌ می‌تواند از عوارض عفونت بند ناف باشد. این ترشحات ممکن است، تغییر رنگ داده و بوی بدی ایجاد کند.


فونت بند ناف، یکی از عفونت‌های شایع دوران نوزادی و از مسائلی می باشد که در صورت عدم توجه به آن، می‌تواند مشکلاتی را برای نوزاد به وجود آورد، در دوران جنینی، بند ناف رابط بین مادر و جنین در رحم است. پس از تولد بند ناف بریده و توسط گیره‌ای بسته می‌شود. در اکثر نوزادان، بند ناف خشک شده و در هفته‌های اولیه‌ی زندگی می‌افتد که در بعضی موارد، والدین شاهد عفونت آن استند. تورم، التهاب، سرخی و یا لکه‌ می‌تواند از عوارض عفونت بند ناف باشد. این ترشحات ممکن است، تغییر رنگ داده و بوی بدی ایجاد کند.

مهم‌ترین علامت در نوزادان، سرخی و تورم در اطراف بند ناف است. اگر تشخیص و درمان این عفونت به موقع و در زمان مناسب انجام نشود، عفونت وارد خون می شود. عفونت بند ناف، یکی از عفونت‌های شایع دوران نوزادی است. ترشحات زرد رنگ و التهاب بند ناف، از علائم دیگر این عفونت است. به صورت کلی، هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید، به نزد داکتر بروید.

۱- تب یا بدحالی نوزاد

۲- ورم و سرخی ناف و اطرافش.

3- دیر افتادن بند ناف (مثلا اگر بند ناف تا دو هفته پس از تولد نوزاد نیافتاده باشد).

4- استشمام بوی بد از بند ناف.

5- وجود چرک در محل بند ناف، حتا بعد از پاک کردنش.

6- ترشح با بوی بد و نامطبوع.

نکات مهم در مراقبت از بند ناف


پیش از دست زدن به بند ناف، دستان ‌تان را حتما بشویید تا از عفونت بند ناف جلوگیری کنید.

تا جایی ممکن از تر شدن بند ناف جلوگیری کنید. برای تمیز کردن کودک، از دستمال مرطوب مخصوص استفاده کنید و تا وقتی که بند ناف بیفتد، سعی کنید اطراف بند ناف با این دستمال برخورد نکند.

اگر بند ناف خیس شد، می‌توانید با دستمال تمیز و نرم به آهستگی بند ناف را خشک کنید. اگر نوزاد برهنه در مقابل سینه و تماس با پوست قرا بگیرد، در معرض باکتری‌های طبیعی پوست قرار خواهد گرفت و احتمال عفونت در این نوزاد، کم می‌شود. شما با تغذیه‌ی نوزاد خود از طریق شیر مادر، آنتی بادی‌های مفید را به نوزاد منتقل می‌کند و این کار موجب تقویت سیستم ایمنی بدن نوزاد می گردد.


مدت زمان بهبود


هنگامی که عفونت خیلی زود تشخیص داده شود، نوزاد در زمان دو هفته کاملا بهبود پیدا می‌کند؛ اما همچنان برای دریافت آنتی بیوتیک وریدی، باید بستری شود. ممکن است که نوزاد را برای تخلیه‌ی عفونت جراحی کنند که در این صورت، پانسمان و گاز استریل روی آن می‌گذارند تا عفونت را تخلیه کنند.

درمان خانگی عفونت ناف نوزاد بعد از افتادن بند



برای درمان عفونت باکتری شکمی می‌توانید از آب نمک گرم استفاده کنید. گرمای آب باعث افزایش جریان خون به ناحیه‌ی آلوده می‌شود. از طرف دیگر، نمک موجب جذب رطوبت داخل ناحیه‌ی شکم شده و به بهتر شدن آن کمک می‌کند. همچنین این ماده، یک ضدعفونی کننده‌ی مؤثر است.

روش‌های پیش‌گیری



اصلی‌ترین روش برای جلوگیری از این عفونت، رعایت بهداشت است. به علت این که بند ناف باز است؛ در صورت تماس با مواد خارجی، عفونت در آن به وجود می‌آید. والدین کودک در هنگام عوض کردن پمپر، باید توجه داشته باشند که قسمت بند ناف از پمپر بیرون باشد. فشار آمدن به بند ناف و آزاد نبودن آن، می‌تواند موجب جمع شدن میکروب و ایجاد عفونت شود. از مهم‌ترین راه‌کارهای پیش‌گیری از عفونت بند ناف، می‌توان موارد زیر را نام برد.

۱- والدین برای عوض کردن  پمپر نوزاد، دست‌های شان را حتما بشویند. بر اساس باورهای قدیمی، بند ناف را خمیر نگیرید و آن را روغن مالی نکنید

۲- به نوزاد لباس آزاد بپوشانید تا بند ناف آن‌ها به شکم نچسبد.

۳- برای زودتر افتادن بند ناف از زدن الکل، پماد یا بتادین خودداری کنید.

چرا ذخیره خون بندناف نوزاد اهمیت دارد؟

از نظر علمی نمونه خون بندناف فریز شده در ۱۹۶- درجه سانتی‌گراد تا ۲۰ سال قابل نگهداری است، ولی آمارهای جهانی بهترین زمان استفاده از نمونه را در پنج سال اول بعد از فریز اعلام می‌کند.تعداد سال‌های نگهداری نمونه با در نظر گرفتن تعداد سلول‌های ذخیره شده در برخی کشورها متفاوت است؛ به طور مثال نمونه‌های با تعداد سلول بالای یک میلیارد، برای بیش از ۱۰ سال و کمتر از آن بین ۵ تا ۱۰ سال نگهداری می‌شوند. با اشاره به مزایای سلول‌های بنیادی خون بندناف نسبت به سلول‌های مغزاستخوان و خـون محیطـی، نبود خطر برای مادر و نوزاد، جمع‌آوری آسان بدون درد برای مادر یا نوزاد، افزایش شانس یافتن دهنده پیوند و نیز افزایش تعداد دهندگان به علت تحمل دو آلل نامنطبق(بر مبنای نوع بیماری سازگاری متفاوت است) به هنگام پیوند نسبت به پیوند مغزاستخوان که باید تطابق کامل وجود داشته باشد، کاهش احتمال رد پیوند ناشی از GVHD، به دلیل تعداد کم سلول‌های T و سازمان یافته نبودن این سلول‌ها در خون بندناف، کاهش احتمال آلودگی ویروسی، عدم انصراف دهنده به علت درد یا بیماری یا رضایت وی به هنگام اهدا، تبادل اطلاعاتی بین بانک‌های مختلف و ... از مهم‌ترین مزایای استفاده از سلول‌های بنیادی خون بند ناف نسبت به سلول‌های بنیادی مغزاستخوان و خـون محیطـی است.

در چه مواردی می‌توان از سلول‌های بندناف استفاده کرد:  به طور کلی در هر موردی که می‌شود از سلول‌های بنیادی مغزاستخوان استفاده کرد، سلول‌های بنیادی خون بندناف نیز  قابل استفاده است. در حال حاضر بیشترین استفاده از سلول‌های خون بندناف در بیماری‌هایی است که منشاء خونی دارند؛ از قبیل لوسمی‌های اطفال و نارسایی‌های خونی غیر بدخیم اطفال. خون‌گیری از ورید بندناف انجام می‌شود و تجربه نشان داده است در زایمان طبیعی، نمونه خون بندناف حجم بیشتر و تعداد سلول بیشتری نسبت به زایمان سزارین دارد. در زایمان طبیعی، خون‌گیری داخل رحمـی اسـت و بـه علت انقباضات رحم جهت بیرون راندن جفت به خارج رحم، این انقباضات به مانند یک پمپ طبیعی عمل کرده و باعث تخلیه تقریبا کامل خون جفت می‌شود. در این‌گونه موارد، احتمال مخلوط شدن خون جنین با خون مادر بسیار کم است، البته در زایمان طبیعی میزان آلودگی نسبت به زایمان سزارین کمی بیشتر است، زیرا بندناف از کانال زایمان خارج می‌شود لذا در زایمان طبیعی خون‌گیر باید شرایـط سترونـی را کـاملا رعایت کند تا احتمال آلودگی به حداقل برسد. در زایمان سزارین، خونگیری می‌تواند داخل رحمی (قبل از جداشدن جفت از دیواره رحم) یا خارج رحمی باشد. یعنی پس از جدا شدن جفت از دیواره رحم و خروج از بدن مادر خونگیری انجام شود. در این‌گونه موارد خونگیری داخل رحمی نسبت به خارج رحمی ارجح است؛ زیرا هنوز ارتباط جفت و رحم مادر برقرار است و خون بیشتری جمع‌آوری می‌شود. در خون‌گیری خارج رحمی نیز میزان خون جمع‌آوری شده نسبت به حالت‌های دیگر کمتر است، افزود: بر اساس نیروی جاذبه به علت تفاوت ارتفاع، خون از جفت به سمت کیسه جمع‌آوری در جریان است. در این نوع خون‌گیری احتمال اختلاط خون مادر و جنین نسبت به حالت‌های دیگر بیشتر است، زیرا جفت کنده شده و آسیب‌ دیده است. منطقه کلامپ زدن بندناف و زمان کلامپ کردن نیز در میزان خون جمع‌آوری شده موثر است. خون جفت باید در مدت ۳ تا ۵ دقیقه جمع‌آوری شود، زیرا پس از این مدت زمان، احتمال لخته شدن خون در جفت و بندناف افزایش پیدا می‌کند. میزان خون بندناف جمع‌آوری شده تقریبا ۵۰ تا ۱۵۰ میلی‌لیتر است که این میزان بستگی به نوع خونگیری، نوع زایمان، حجم و وزن جفت و دیگر شرایط ناشناخته دارد. منابع اصلی سلول‌های بنیادی را مغز استخوان، بندناف، پالپ دندان، بافت جفت و برخی از بافت‌های چربی با وجود سلول‌های بنیادی بندناف که از خون باقی مانده در بندناف انسان تهیه می‌شود و ویژگی آن‌ها این است که از لنفوسیت‌های نابالغ تشکیل شده‌اند، می‌توان با پیوند زدن آن‌ها به تامین سلول‌های خونی جدید دست یافت. کاهش زاد و ولد، لزوم نگهداری خون بند ناف را بالا برده است. امروزه به نظر می‌رسد با وجود خانواده‌های تک فرزندی، پیدا کردن دهنده مناسب برای پیوند بین خواهر و برادرهایی که قصد پیوند مغز استخوان دارند، محدود شود.