باد فتق در کودکان

باد فتق در کودکان

باد فتق در کودکان

در هفته 12 تا 14 هفتگی، رشد جنین، بیضه و تخمدانها در شکم نزدیک کلیه ها تشکیل می شوند، به مرور زمان بیضه ها و تخمدان ها برای قرار گرفتن در محل طبیعی خود بطرف پایین حرکت می کنند. یک قسمت از پرده شکم که تمام سطح شکم را می پوشاند و به آن پریتون گفته می شود، به بیضه ها و تخمدان ها متصل شده و با بیضه ها به داخل کیسه بیضه (اسکروتوم) وارد می شوند و باعث تشکیل یک حفره (POUCH) یا ساک (SAC) را می دهد. این روند جنین دختر به شکل دیگری اتفاق می افتد. این ساک اصطلاحا به آن PROCESSUS VAGINALIS گفته می شود و بطور طبیعی بعد از تولد فورا” بسته می شود. در حقیقت ارتباط بین شکم و حفره کیسه بیضه بسته می شود. زمانیکه بسته شدن آن پروسس واژینالیس به تاخیر می افتد یا ناکامل بسته شود، فتق تشکیل می شود. فتق عبارتست از ورود محتویات شکم (بیشترروده کوچک و مایع شکم) بداخل کیسه بیضه یا ناحیه کشاله ران. بنابراین بچه ای که مبتلا به فتق می باشد، ممکن است دچار هیدروسل (تجمع مایع اطراف بیضه) نیز باشد. گاهی در معاینه کلینیکی بچه یا نوزاد ممکن است، هیدروسل فقط در معاینه یافت گردد، در حالیکه فتق هم وجود دارد. در هنگام عمل جراحی چون این دو بیماری با هم همراه می باشند، عمل جراحی باید از ناحیه کشاله ران انجام شود که فتق ترمیم گردد و هیدروسل هم نیز از بین برود. تقریبا” 80 تا 90 درصد فتق های ناحیه کشاله ران در بچه ها بوجود می آید و بیشتر در طرف راست دیده می شود و در 10 درصد از بچه ها دو طرفه می باشد.

علائم فتق کودک

تورم یا برآمدگی در ناحیه کشاله ران که ممکن است موقع گریه کردن یا زور زدن دیده شود و وقتی نوزاد یا بچه آرام است، این تورم دیده نمی شود.

یک توده نرم که معمولا در لمس توسط پزشک دردناک نیست.

درد در ناحیه فتق

درمان فتق کودکان

فتق ناحیه اینگوینال نیاز به جراحی دارد و برای اینکه گاهی اوقات روده به داخل اسکروتوم یا ناحیه کشاله ران پیچ می خورد و موجب سیاه شدن روده می شود. در نوزادان نارس ممکن است، عمل جراحی به تاخیر افتد تا عمل ریه ها طبیعی شود. عمل جراحی فتق کودکان تا یک سالگی به تعویق می افتد، چون در بسیاری از آنها رابطه بین شکم و کیسه بیضه بسته می شود و فتق خوب می شود و نیازی به عمل نخواهد داشت. بیشتر بچه هایی که تحت عمل جراحی قرار می گیرند، روز عمل مرخص می شوند. بچه های نارس بهتر است یک شب در بیمارستان بمانند، بچه ها چند روز بعد ازعمل می توانند فعالیتهای روزانه خود، حتی ورزش را شروع کنند. زمانی که فتق  ناحیه کشاله ران بداخل کیسه بیضه کشیده شود، ممکن است بعد از عمل، کیسه بیضه متورم شود و چنان تصور شود که فتق دوباره عود کرده است. این تورم طبیعی است و بعد از مدت کوتاهی (چند هفته) کاملا از بین می رود. فتق کشاله ران بچه ها، در هر سنی اتفاق می افتد، اما 3/1 فتق کودکان در 6 ماه بعد از تولد ظاهر می شوند.

انواع فتق چیست؟

در کودکان ، فتق اغلب در یکی از این سه مکان زیر اتفاق می افتد:

فتق دور ناف که به این حالت فتق نافی گفته می شود.

فتق ناحیه کشاله ران که به آن فتق مغبنی یا فتق کشاله را (اینگوئینال) گفته می شود.

فتق ناحیه بالای شکم که به آن فتق اپی گاستریک گفته می شود.

علایم و نشانه های فتق در نوزاد پسر

اگر پسرتان تازه به دنیا آمده و هنگام گریه کردن یک برآمدگی کوچک روی کشاله ران او می بینید و یا بیضه هایش کمی برجسته و بزرگتر از حد معمول به نظر می رسند، فورا به پزشک مراجعه نمایید، چون این نشانه هایی که گفتیم می توانند علامت فتق کشاله ران باشند. نحوه بروز فتق «جداره شکم ما از عضله ها و بافت های همبند کنار آن تشکیل شده است. اگر دیواره شکم ضعیف باشد روده ها و اجزای داخل شکم ما ممکن است به سمت خارج از شکم برجسته شود. یکی از جا هایی که فتق در آن اتفاق می افتد، ناحیه کشاله ران است. عمل فتق در نوزادان از شایع ترین جراحی ها است و در بزرگسالان هم اتفاق می افتد. فتق ها معمولا به دو صورت فتق کشاله ران و فتق نافی هستند.» یکی از راه هایی که می توان تشخیص داد نوزاد فتق دارد یا نه، این است که هنگامی که نوزاد زور می زند و گریه می کند، در محل بروز فتق برآمدگی وجود دارد، اما در حالت خوابیده چون فشاری روی آن نیست به داخل فرو می رود. تشخیص فتق در بچه ها و بزرگسالان نیاز به جراحی دارد، «دلیل جراحی فتق به محض تشخیص آن این است که ممکن است اجزای داخلی شکم از آن حفره ای که ضعیف است و عضلات حمایت کننده ضعیفی دارد، بیرون بزند. وقتی بچه دراز می کشد این برآمدگی سرجای خود برمی گردد اما امکان دارد مقدار اجزایی که از آن حفره بیرون می زند زیاد باشد و داخل آن گیر کند و نتواند داخل شکم برگردد که به این حالت فتق گیر کرده می گویند. فتق گیر کرده به این علت خطرناک است که روده ها از داخل آن بیرون می زنند و همین به دیواره روده ها فشار وارد می کند و خون رسانی روده دچار مشکل گردد. به طوری که ممکن است بافت آن قسمت از روده بمیرد و در آنجا عفونت ایجاد شود و پزشکان مجبور شوند آن قسمت از روده بچه را بردارند. ممکن است وقتی که بچه نفخ یا یبوست داشته باشد یا خیلی گریه کند و زور بزند، احتمال بروز فتق گیر کرده بیشتر شود.» در صورتی که نوزاد دچار فتق گیر کرده باشد، بد حال می شود به همین دلیل باید بلافاصله جراحی شود و عمل جراحی او اورژانسی می باشد. بر همین اساس دکتر صباغی درباره تشخیص فتق در نوزادان می گوید: «بیشتر بچه هایی که به دنیا می آیند دچار کولیک هستند. اما پدر و مادر ها باید دقت کنند که اگر فرزندشان گریه می کند و قسمتی از کشاله رانش برجسته می شود و یا اگر پسربچه است و یک طرف یا هر دو طرف کیسه بیضه اش برجسته باشد نشانه فتق است. به همین دلیل باید آن را پیگیری کنند تا مشخص شود که این برجستگی فتق است یا نه.» در صورت تشخیص فتق در نوزاد به محض امکان عمل او را جراحی می کنند. این عمل اورژانسی نیست اما بهتر است نوزاد هرچه زودتر تحت عمل جراحی قرار بگیرد چون خطر گیر افتادن فتق وجود دارد.

در افراد بزرگسال که جراحی های مختلف داشته اند مانند خانم هایی که سزارین کرد ه و یا جراحی های شکمی داشته اند ممکن است فتق هایی در ناحیه شکمشان پیدا شود اما در بچه ها و مخصوصا نوزادان پسر، فتق بعد از تولد شایع است. به همین دلیل به پدر و مادر ها توصیه می شود : « پدر و مادر ها باید حواسشان باشد که اگر لای کشاله ران و یا بیضه نوزادشان باد کرده و متورم شده است و ورم آن نمی خوابد، نوزاد خیلی بی قراری می کند و وقتی به ناحیه فتق او دست می زنید دردناک است و ممکن است قرمز و ملتهب باشد باید فورا به بیمارستان مراجعه نمایند.» معمولا فتق ها به صورت یک طرفه هستند اما این امکان وجود دارد که نوزادی فتق دو طرفه داشته باشد به همین دلیل زمانی که برای تشخیص دقیق فتق طرف برجسته بیضه نوزاد را سونوگرافی می کنند، طرف مقابل را هم سونوگرافی می کنند تا در صورت داشتن فتق، در هنگام عمل هر دو طرف را جراحی کنند.

فتق کشاله ای در دختران:

«دخترانی که به فتق کشاله ای ران مبتلا می شوند و مدت ها بعد تحت جراحی سزارین قرار می گیرند، ممکن است در ناحیه ای که فتق داشته اند و عمل سزارین را هم انجام داده اند، دوباره دچار فتق شوند، اما بعید است در بچه ها فتقی که در یک طرف اتفاق افتاده و جراحی شده دوباره در همان طرف عود کند. مگر اینکه بار دیگر در طرف دیگر بروز کند.» عمل فتق عمل بسیار ساده ای می باشد و نیاز به مراقبت های خاصی ندارد و بچه ها تنها حداکثر 24 ساعت بعد از جراحی به بستری شدن احتیاج دارند. برای این عمل بچه را بیهوش می کنند و روده ها به نوعی فلج می شوند، اما به محض اینکه کارکرد روده ها به حالت طبیعی برگشت نوزاد را ترخیص می کنند. برای مراقبت بعد از عمل هم بچه ها باید تا 14 روز بعد از عمل و درواقع دورانی که باید زخم ترمیم شود استراحت کنند و فعالیت زیادی نداشته باشند.» در خانم های باردار، افرادی هستند که فتق کشاله ران دارند که تشخیص داده نشده اما معمولا اگر فتق او مشکل ساز باشد قبل از رسیدن او به سن بارداری تشخیص داده شده و درمان می شود. بنابر این محال است فتق کشاله ران تا سن بارداری تشخیص داده نشود. اما در هر صورت معمولا اگر در این دوران این اتفاق بیفتد، پزشکان سعی می کنند اگر آن فتق علامت دار بود، عملش کنند چون خود جریان حاملگی فشار داخل شکم را بالا می برد و احتمال گیر افتادن روده را افزایش می دهد.

درباره فتق کشاله ران

در این مقاله به صورت مشروح صبحت خواهیم کرد اما مختصراً با فتق های ناف و اپی­گاستریک نیز آشنا شوید:

فتق اپی­گاستریک

فتق اپی­گاستریک زمانی رخ می دهد که قسمتی از روده از بین ناف و قفسه سینه به درون عضلات شکمی فشار وارد می کند. بسیاری از فتق­های اپی­گاستریک کوچک هستند ، بدون علامت بوده و نیازی به درمان ندارند. انواع بزرگتر آن که باعث ایجاد علامت می شوند به خودی خود بهبود نمی یابند و با جراحی می توان مشکل را برطرف کرد.

فتق ناف

فتق نافی هنگامی اتفاق می افتد که بخشی از روده کودک از طریق دیواره شکم به داخل ناف برآمدگی می کند. این نوع فتق غالبا دردناک نیست و بیشتر موارد مشکلی ایجاد نمی کند.

علل ایجاد فتق مغبنی در نوزاد

فتق می تواند در چند ماه اول پس از تولد نوزاد به دلیل ضعف در عضلات شکم ایجاد گردد. اگرچه زور زدن و گریه کردن باعث بروز فتق نمی شود اما افزایش فشار در شکم باعث می شود فتق راحت تر دیده شود.

با رشد جنین پسر در دوران بارداری، بیضه ها در شکم ایجاد می شوند. سپس آنها از طریق کانال ران (اینگوئینال) به داخل کیسه بیضه حرکت می کنند. اندکی پس از تولد نوزاد ، کانال اینگوئینال بسته می شود که مانع از برگشت بیضه به شکم می شود. اگر این ناحیه به طور کامل بسته نشود، بخشی از روده می تواند از طریق قسمت ضعیف شده دیواره شکم تحتانی وارد کانال اینگوئینال شده و باعث ایجاد فتق شود.

وجود فتق در نوزاد دختر

اگرچه دختران بیضه ندارند ، اما کانال کشاله ان یا همان اینگوئینال دارند. بنابراین می توانند در کشاله ران دختران نیز فتق بوجود آید.

كدام كودكان بیشتر در معرض بروز فتق مغبنی هستند؟

فتق بیشتر در نوزادانی که زودتر از موعد مقرر بدنیا آمده­اند (کودکان نارس) اتفاق می افتد، بعلاوه کودکانی که شرایط زیر را دارند، بیشتر مستعد بروز فتق در کشاله ران هستند:

فیبروز سیستیک

دیسپلازی تکاملی مفصل ران

دارای سابقه خانوادگی (والدین یا خواهر و برادر) فتق در نوزادی

بیضه های نزول نکرده

علائم فتق کشاله ران در کودکان

مشکل مجرای ادرار

شایع­ترین علامت فتق اینگوئینال، بروز تورم یا یک توده قابل مشاهده در کشاله ران یا کیسه بیضه می­باشد. این تورم به صورت معمول با علائم زیر همراه است:

معمولاً بدون درد است (اما ممکن است ناراحتی خفیف وجود داشته باشد)

وقتی کودک در حالت آرام و درازکش قرار گرفته است ، معمولا توده از بین می­رود یا کاهش یابد.

از نظر قوام نرم و صاف است ممکن است وقتی کودک شما گریه می کند ، سرفه می کند یا زور میزند، اندازه آن افزایش یابد.

فتق کشاله ران در سمت راست کمی شایع تر است ، اما ممکن است در سمت چپ یا در هر دو طرف کشاله ران یا کیسه بیضه ایجاد شود.

فتق گیرافتاده یا استرانگوله

در بعضی موارد ممکن است قسمتی از روده در ناحیه دهانه ورودی کانال کشاله ران تحت فشار قرار گرفته و به صورت غیر قابل برگشت، گیر بیفتد به صورتی که امکان بازگرداندن روده به داخل حفره شکم امکان­پذیر نباشد، در این صورت، ممکن است خون رسانی به آن قسمت از روده­ی گیرافتاده مختل شده و باعث آسیب بافت روده و سیاه شدن آن شود. به این حالت فتق گیر افتاده یا در اصطلاح پزشکی استرانگوله گفته می شود که یک اورژانس پزشکی محسوب شده و بایستی بدون فوت وقت جراحی و روده گیر افتاده آزاد و خونرسانی به آن برقرار گردد. اگر کودک شما فتق مغبنی داشته و هر یک از علائم زیر را در وی مشاهده کردید، با اورژانس تماس بگیرید:

به طور کلی حال عمومی خوبی ندارد

درد در کشاله ران

تهوع و استفراغ

نفخ یا شکم پر تب تورمی که به رنگ قرمز یا مایل به آبی و خاکستری کمرنگ است و به طرز قابل توجهی حساس است

هنگامی که اندازه توده متورم در هنگام گریه تغییر نکند.

تشخیص فتق کشاله ران در نوزدان

برای تشخیص فتق، نیاز به معاینه کودک شما توسط پزشک می باشد. در هنگام معاینه پزشک بررسی می کند که آیا با فشار فتق به داخل شکم، اندازه آن کاهش می یابد یا خیر. برای تشخیص دقیق­تر و در مواردی که شک به تشخیص وجود دارد سونوگرافی می تواند به تشخیص کمک کند.

جراحی فتق در کودکان

جراحی ترمیم فتق در موارد فتق کشاله ران امری اجتناب ناپذیر می باشد زیرا حتی فتق اینگوینال ساده در معرض خطر گیر افتادن روده در کیسه فتق و اختلال در خون رسانی به روده هست. اگر فتق مغبنی زود تشخیص داده و اصلاح شود، شاهد عوارض بلند مدت نخواهیم بود.

عمل جراحی فتق در کودکان تحت بیهوشی عمومی انجام می شود ولی در بزرگسالان به روش نخاعی (که هنگام عمل بیمار کاملاً از کمر به پایین بی حس خواهد بود) هم قابل انجام هست.

اگرچه فتق کشاله ران معمولا بصورت یکطرفه تظاهر می یابد ولی غالبا احتمال دارد طرف دیگر نیز فتق وجود داشته باشد لذا جراح شما ممکن است برای پیشگیری از فتق در آینده، جراحی هر دو طرف را پیشنهاد دهد.

عمل فتق معمولاً یک جراحی سرپایی است ، اما در موارد زیر ممکن است به یک شب بستری در بیمارستان نیز نیاز باشد:

سن فرزند شما کمتر از شش هفته است (یا در صورت نارس به دنیا آمده باشد)

عمل فتق به صورت اورژانسی انجام شده باشد.

فتق گیر کرده بود و انجام جراحی دشوار باشد

سابقه بیماری دیگری در کودک وجود داشته باشد.

عوارض عمل جراحی فتق مغبنی در نوزدان  

عوارض در جراحی فتق مغبنی نادر است، اما ممکن است شامل موارد زیر باشد:

آسیب به مجرای انتقال دهنده اسپرم

آسیب به بیضه و کوچک شدن بیضه (در حالی که اگر فتق گیرکرده شود ، ممکن است بیضه به دلیل اختلال در خون رسانی آسیب ببیند)

آسیب عصبی که می تواند منجر به بی حسی اطراف ناحیه آسیب دیده شود.

مراقبت های بعد از عمل فتق در کودکان  

پس از عمل جراحی فرزندتان ، برخی از دستورالعمل های مراقبت بعد از عمل به شما داده می شود. در صورت موارد زیر با جراح کودک یا بیمارستان خود تماس بگیرید.

زخم عفونی شود (مشاهده قرمزی، ورم و ترشح)

کودک شما تب 38.5 درجه سانتیگراد و بالاتر دارد به هر دلیل دیگری که نگران هستید.