انتقاد کردن والدین از فرزندان

انتقاد کردن والدین از فرزندان

انتقاد کردن والدین از فرزندان 

بخشی از وظیفه والدین ایجاب میکند که اشتباهات رفتاری فرزندشان را اصلاح کنند. یک راه آن انتقاد از فرزند می باشد  که میتوانیم با نقدهای سازنده به فرزندانمان کمک کنیم. ابتدا لازم است تاکید کنیم که انتقاد کردن از فرزند فقط یک گزینه نیست، بلکه یک وظیفه و تکلیف است. برای اینکه والدین بهتری باشیم ملزم هستیم به فرزندان خود را آموزش دهیم چگونه زندگیخود را در این جهان به درستی اداره کنند. والدین وظیفه دارند  فزرندشان را راهنمایی کنند. اگر ما آنها را به درستی راهنمایی نکنیم، هرگز به آنها اهمیتی ندادیم. وقتی ما عادت های اشتباه زندگی روزمره آنها را میبینیم باید این رفتارها را اصلاح کنیم. چگونه با یک رابطه سالم، رفتار فرزندمان را تصحیح کنیم؟

برای این که تذکر و انتقاد از فرزندان در سازندگی جوان موثر باشد، ضروری است نکاتی را رعایت نمایید:

انتقاد از فرزندان باید منصفانه باشند:

این جمله را قطعا همه ما به دفعات شنیده‌ایم كه پدر و مادر خیر و صلاح فرزندانشان را می‌خواهند، اما مگر پذیرفتن این اصل كافی است؟ قطعا پاسخ این سوال منفی است. چرا كه مفهومی كه همه ما به عنوان خیر از آن تلقی می نماییم تقریبا یکسان می باشد،ولی روش رسیدن به آن می تواند کاملا متفاوت است. تصور كنید كه مادری از انتخاب همسر آینده دخترش كه در دانشگاه همكلاس اوست ناراضی است و با این دیدگاه كه خیر و صلاح دخترش را می‌خواهد، سعی می‌كند او را از انتخابش منصرف کند و ابتدا با یك انتقاد و سپس با اعمال فشار روانی به مقاصدش می‌رسد. در واقع مادر گمان می‌كند كه به صلاح دخترش فكر می‌كند و نه چیز دیگری، اما همه ما قطعا می‌دانیم وی سخت در اشتباه است. پس نتیجه می‌گیریم كه در قدم اول انتقاد باید اصولی ،منطقی و از همه مهم‌تر منصفانه باشد. ما به عنوان پدر و مادر باید این واقعیت را پذیرا باشیم كه زمانه كاملا تغییر كرده است و ایده‌آل‌های جوان امروز با دوران جوانی ما كاملا متفاوت است  و نمی‌توانیم همه دیدگاه‌های خودمان را به عنوان راه‌های طلایی به جوانان‌مان دیكته كنیم و از آنها تنها اطاعت بی‌چون و چرا طلب كنیم.

در هنگام انتقاد از فرزند به احساساتش توجه کنید

این احتمالا مهمترین چیزی است که باید موقع انتقاد از فرزندان مان به یاد بیاریم. برای همه واضح است که کودکان دارای احساسات هستند. با این حال اغلب ما پدر و مادرها فراموش میکنیم. بچه ها، به خصوص وقتی که کوچک هستند، به طور کامل تحت کنترل ما هستند. راحت است که کوچکی و ضعف آنها را فراموش کنیم. احساسات آنها میتواند صدمه ببیند و عزت نفسشان له شود، اگر ما با یک روش نادرست و تحقیرآمیز ازشون انتقاد کنیم.

پیام خود را واضح بیان کنین

هدف نقد درست این است که پیام خود را به فرزندتان برسانید. و این یعنی شما باید یک پیام داشته باشید. اگر شما ایده ای ندارید که انتقالش بدین و فقط خشم و سرخوردگی خودتان را با انتقاد از فرزندتان از بین میبرید، شما برای فرزندتون هیچ کار مثبتی نکردین و رفتار فرزند شما در آینده تغییری نخواهد کرد. یادتان باشد هدف شما از نقد این است که به کودک آموزش بدهید نه اینکه آنها را مجازات یا خجالت زده کنین و یا از کودک انتقام جویی کنید. وقتی شما انتقاد میکنید، باید یک چیزی برای یاد دادن داشته باشید.

در انتقاد از فرزندان، مواظب شخصیت جوانتان باشید:

در انتقاد از فرزندان هرگز شخصیت جوان را زیر سوال نبرید، بدین معنا كه اگر مرتكب فعلی اشتباه شده دلیلی ندارد كه شخصیت و شعور او كوچك شمرده گردد و با رفتاری خشن وی را محكوم كرده و شخصیتش را پیش بقیه اعضای خانواده خرد كنیم. همچنین از مقایسه جوانمان جدا پرهیز نماییم. بزرگ‌ترین سرمایه جوانان غرورشان است و هرگز نباید با یك مقایسه ساده غرور وی را خدشه‌دار كنیم. باید بپذیریم كه فرزندمان در حقیقت یك شخصیت مستقل از همه جوانان عالم است و باید با او مستقل از همه آدمهای دیگر برخورد كنیم، چرا كه فرزندمان جزئی از وجود خودمان است. با دادن اعتماد به نفس، به جوانان شجاعت دهید و حل مشکلات را در نظر ایشان راحت و ممکن بسازید و با اعطای اعتبار و عزت و کرامت بر روحیه شان بیفزایید.

پیام خود را به درستی به فرزندان خود  منتقل کنید

شما باید انتقاد کنید، این تعهد شما به عنوان یک پدر و مادراست. نکته این است که باید نقد به شیوه ای مثبت باشد. برای انجام درست این کار باید شرایط زیر را رعایت کنید. از رفتارکودکتان انتقاد کنید نه از خودش: این خیلی مهم است. انتقادات خود را نسبت به رفتار فرزندتان انجام دهید. باید برای کودک شما روشن باشد که رفتارش شما را ناراحت کرده، نه خودش. به کودکتان برچسب نزنین: کودکان احساس دیگران را از حرفایی که بهشان میگویند، میفهمند. هنگامی که والدین به کودکان خود را برچسب میزنند، این برچسب در نهایت منجر به عواقب فاجعه باری میشود. به طور خصوصی از اونها انتقاد کنید: این امر به شدت ضروری می باشد که انتقاد از فرزندتان را تحمل کنید تا به صورت خصوصی با او  مطرح کنید. شما باید هر کاری میتوانید انجام دهید، تا فرزندان خود را در مقابل  دیگران خجالت زده نکنید. در گذشته زندگی نکنید: انتقاد درست و موثر انتقادی است  که برای آینده کودک شما  باشد. اشتباهی که کودک در گذشته انجام داده رو فراموش کنید و مدام بخاطرش او را سرزنش نکنید. برای کودک روشن کنید، نصیحت ها و انتقادهای شما برای پیشرفت آینده اوست.

یک فرصت برای تصحیح اشتباهش در اختیارش بذارید

فرزند شما باید بداند کاری که انجام داده، اشتباه است. همچنین باید برای تصحیح اشتباهش، یک فرصت بهش بدهید. شما باید به او پیشنهاد دهید که چطور میتواند اشتباه خودش را تصحیح کند. این برای کودک شما پیامی به همراه دارد که نمیتواند به دیگران آسیب برساند و نسبت به آن بی تفاوت باشد.او باید عذرخواهی کند و کار اشتباهش را جبران کند این کار به وی فرصت میدهد تا مسئولیت اقداماتش را بپذیرد.

انتقاد از فرزند ان خود را با عشق و محبت همراه کنید

این موضوع خیلی اساسی می باشد، نقد نوعی هدیه است، هدیه ای از دانش و ارزش ها که البته نامطلوب است. هیچکس نمیخواهد انتقاد بشنود. هدف ما از انتقاد این است که بدون دردسر پیام خودمان را منتقل کنیم. فرزندتان باید برایش روشن باشد که چون شما دوستش دارید ازش انتقاد میکنید و این نقد به صلاحش اوست. اینطوری پیام شما را بهتر دریافت میکند. اگر عصبانی باشید، تمام چیزی که کودک میشنود خشم شماست و اینکه “شما دوستش ندارین” و هیچ چیز دیگه ای را نمیشنود. باید بریاش روشن کنین که انتقادتان به دلیل اهمیتش و توجه شما به اوست. نباید اجازه بدین پیام شما توسط احساسات تان خنثی شود. این کار آسونی نیست. نوشتن و خواندن در مورد این کار وقتی همه چی آروم است خیلی راحت است اما وقتی تنش و جنجال وجود دارد انجام این کار سخت میشود.

سعی کنید دیدگاه و نقطه نظرات کودک خود را ببینید

ما به عنوان والدین با چالش های مشابه با فرزندامون مواجه نیستیم. این به یه پاسخ بسیار منطقی منجر میشود، کودک به این فکر میکند که “شما کی هستید که از من انتقاد میکنید؟ شما از کجا میدانید که چه راهی برای من درست است؟ شما منو درک نمیکنید.” کودک شما فکر نمیکند که شما هم یه زمانی کودک بودید، بلکه شما را به عنوان یه فرد همیشه بزرگسال میبیند. حالا ممکنه شما کاملا کودک خودتون رو درک کنین اما فرزند شما نمیدونه، بنابراین این مساله به شما کمک میکنه وقتی از فرزندتان انتقاد میکنید طوری صحبت کنید که فرزندتان متوجه شود که شما درکش میکنید.

گاهی اوقات انتقاد نکردن بهترین راه حل است

هدف انتقاد، اصلاح رفتارهای آینده کودک است. اگر برای کودک روشن است که رفتار اشتباهی داشته و احساس بدی در موردش دارد و احتمالا دیگه تکرارش نمیکند، هیچ چیز دیگر نمیتواند که شما ازش انتقاد کنید و اشتباهش را یادآوری کنید.

سعی کنید در جمع دوستان به جوان تذکر ندهید:

در زمان انتقاد از فرزندان تنها باشید و سایر اعضای خانواده را وارد موضوع نكنید. این‌كه به طبع شما هر كسی به خودش اجازه دهد كه جوان را مورد نصیحت و پند قرار دهد برای جوان دشوار است و به همین دلیل هم هرگز انتقاد شما كارساز نخواهد بود، چه بسا سبب شرمندگی و شکستن غرور و ایجاد عقده در او می گردد. بنابراین برای این که موعظه و پند، مفید باشد، باید به دور از حضور جمع و با زبان نرم و مهربان صورت پذیرد تا لجاجت جوان را به دنبال نداشته باشد.

بکوشید خود، الگوی عمل آن چیزی باشید که مورد توجه و نظر شما است:

خوب است که فرد موعظه کننده خود، نمونه کاملی از محتوای پند و اندرز خویش باشد و به عبارت دیگر، خود نیز به آنچه به دیگران سفارش می کند، عامل باشد.

در انتقاد از فرزندان  از در دوستی و محبت وارد شوید :

در این صورت است که جوان با علاقه و آسودگی خاطر بیشتر به موعظه شما گوش میدهد و احساس امنیت میکند .

نخست ارزش ها و نکات مثبت او را با احترام بازگو نمایید

برای این که توجه جوان به سوی شما و سخنانتان جلب شودد، نخست ارزش ها و نکات مثبت او را با احترام بازگو کنید.سپس از او انتقاد کنید مثلا بگویید شما کسی هستی که در امتحان سراسری رتبه آن چنانی کسب کردی، پشتکار و استعداد درخشان شما ستودنی است. ازاین رو، سزاوار نیست در کلاس شرکت نکنی یا نمره کم بگیرید.

در زمان انتقاد از فرزندان از تذکر آمرانه پرهیز نمایید:

شفقت و خیراندیشی موعظه گر، با موعظه اش نمودار است بنابراین از تذکر آمرانه پرهیز نمایید و به صورت تبادل نظر و رهنمود خواستن، صحبت کنید . صبورانه به حرف هایش گوش فرا دهید و بدون تحقیر نظر و افکارش (هر چند ناپسند باشد) به اندیشه اش جهت داده شود. در انتقاد از فرزندان نظر خود را تحمیل ننمایید:  دیدگاه های خود را به گونه ای بیان کنید که جوان در گفت و گو با شما، احساس نکند شما می خواهید نظر خودتان را بر او تحمیل کنید. چنانچه به صورت غیر مستقیم انتقاد و نصیحت کنید، قطعا سازنده تر و دارای نتیجه بهتری خواهد بود. چه بسا، موعظه ای که با یک اشاره و یا در قالب کلمه و عبارتی کوتاه و کلیدی (در صورت دارا بودن شروط لازم) بیشتر از پند و اندرزهای طولانی و خسته کننده مفید و موثر باشد.

در زمان انتقاد از فرزندان موقعیت شناس باشید:

به فردی باید پند و اندرز داد که پندپذیر باشد و در موقعیتی به او پند دهید که از نظر روانی آمادگی آن را داشته باشد، به اعتقاد بسیاری از روان‌شناسان وقتی از كسی انتقاد می‌كنید گویی شخصیت او را جراحی می‌كنید، پس قبول كنید در نگاه اول هیچ‌كس از انتقادكردن خوشش نمی‌آید، بنابراین هرگز در انتقاد از فرزندان به شخصیت وی یورش نبرید و تنها همان مورد خاص را كالبدشكافی كنید و مورد بحث و بررسی قرار دهید .

8 عادت غلط والدین که ممکن است در ذهن بچه ها نهادینه و تا آخر عمر با آنها همراه شود، می پردازیم تا ما و شما با پرهیز از انجام چنین رفتارهایی، کودکانی با عالی ترین شأن شخصیتی به جامعه تحویل دهیم:

خودانتقادی ظاهری

برخی والدین مدام چنین جمله هایی را در خانه و پیش روی فرزندان خود تکرار می کنند: «چقدر بینی بزرگی دارم»، «با این صورت افتاده باید حتما گونه بکارم»، «کاش کمی لاغرتر بودم»، «کاش قدم بلندتر بود» و جمله های دیگری از این قبیل. وقتی بچه ها، به خصوص دختربچه ها، این جمله های انتقادی والدین در مورد ظاهرشان را می شنوند، حس می کنند زیبایی از علم یا اخلاق اولویت بیشتری دارد و ناخودآگاه توجه بیش از حدی به ظاهر خود پیدا می کنند. ترس از چاق شدن، جوش زدن و حتی کوتاه ماندن قد ممکن است خیلی از دختربچه های در سن رشد را دچار اختلال در خورد و خوراک کند.

مقایسه کردن بچه ها با همسن و سال های آنها از بدترین عادت های والدین می باشد. وقتی شما مدام فرزند خود را با بچه های اقوام یا همسایه ها مقایسه می کنید، هم اعتماد به نفس او را کاهش می دهید و هم فرزندتان را تا آخر عمر از فردی که با او مقایسه شده، متنفر می کنید

غذا خوردن احساسی

حتما شما هم افرادی را که برای مقابله با استرس یا اضطراب غذاهای چرب یا شیرین مانند شکلات، شیرینی یا حتی پیراشکی می خورند، دیده اید. وقتی بچه ها می بینند بزرگ ترهای آنها برای رفع ناراحتی یا مشکل خود به غذا پناه می برند، آنها هم حس می کنند غذا خوردن تنها راه موثر برای برطرف کردن نگرانی های زندگی است و به این ترتیب نمی توانند با تکنیک های روانی حل مشکل یا مدیریت بحران در زندگی خود آشنا شوند.

استفاده زیاد از ابزارهای ارتباطی

این عادت غلط را بیشتر پدرها دارند. وقتی والدین بیشتر وقتشان را در خانه صرف صحبت با تلفن و فرستادن یا دریافت پیام کوتاه و ایمیل می کنند، ناخودآگاه به فرزندان خود می آموزند ارزش کار و دوستان آنها از خانواده شان بیشتر است و خانواده از نظر برقراری ارتباط و عواطف در اولویت دوم قرار دارد. فرزندان چنین خانواده هایی معمولا بیشتر وقت خود را پشت رایانه می گذرانند و بروز مشکلاتی مانند اختلال خواب، افت تحصیلی و کاهش یا افزایش وزن در آنها دور از انتظار نخواهدبود.

توجه بیش از حد به زیبایی

برنزه کردن کنار دریا یا استخر، ماساژ پوست با جلبک دریایی، استفاده از انواع ماسک های گیاهی و شیمیایی و مصرف بیش از حد لوازم آرایش برای زیباتر نشان دادن چهره، راه هایی برای ایجاد زیبایی مصنوعی محسوب می شوند. وقتی دختربچه ها می بینند مادرشان چنین رفتارهایی دارد، حس می کنند برای پذیرفته شدن از سوی جامعه باید تمام تلاش خود را بکنند و تا می توانند ظاهر زیباتری نسبت به هم سن و سال هایشان داشته باشند، در حالی که باید وقت آزاد خود را صرف مطالعه، رفتن به کلاس های هنری یا ورزشی کنند و با کسب موفقیت به اعتماد به نفس و پذیرش اجتماعی مورد دلخواه شان هم برسند.

مقایسه کردن همه چیز

مقایسه کردن بچه ها با همسن و سال های آنها از بدترین عادت های والدین می باشد. وقتی شما مدام فرزند خود را با بچه های اقوام یا همسایه ها مقایسه می کنید، هم اعتماد به نفس او را کاهش می دهید و هم فرزندتان را تا آخر عمر از فردی که با او مقایسه شده، متنفر می کنید. والدین باید بپذیرند استعداد و توانایی همه بچه ها یکسان نیست، ممکن است فرزند شما در درس ریاضی ضعیف باشد اما نقاشی های بسیار زیبایی بکشد. یکی از مهم ترین وظیفه های والدین این است که استعدادهای فرزند خود را بشناسند و او را در رسیدن به اهداف و علاقه هایش راهنمایی و تشویق کنند.

بحث و جدل بیش از حد

خیلی از والدین مدام با فرزندان یا همسر خود بر سر مسایل کوچک و بزرگ بحث می کنند و آنقدر بحث را ادامه می دهند تا طرف مقابل خسته شود و کوتاه بیاید، این عادت غلط، هم استرس زیادی به بچه ها وارد می کند و هم باعث می شود حس کنند باید برای به کرسی نشاندن حرف های خود تا جایی که می توانند، بامنطق یا بی منطق، با دیگران بحث و مشاجره کنند. یکی از ساده ترین راه های حل مشکلات در زندگی، تشکیل جلسه های خانوادگی گفت وگو و مشورت است. به این ترتیب بچه ها حس ارزشمند بودن می کنند و یاد می گیرند می توان تمام مشکلات ریز و درشت زندگی را با مشورت و همفکری اعضای خانواده حل کرد.

بدگویی از دیگران

وقتی شما فردی که در جمعتان حضور ندارد نقد می کنید، اجازه هر نوع دفاعی را از او می گیرید و حق هرگونه بدگویی را برای خودتان قائل شده اید. بچه ها با دیدن چنین رفتارهایی سخن چینی و غیبت را می آموزند و به راحتی در زندگی آینده خود اخلاق را زیر پا می گذارند، ضمن اینکه ممکن است ذهنیت فرزندتان در مورد فردی که از او بدگویی می کنید تا آخر عمر خراب شود؛ به خصوص اگر آن فرد یکی از نزدیکان مانند پدر یا مادربزرگ، عمه یا خاله و… او باشد.

انتقادناپذیری

گاهی برخی والدین با اینکه می دانند خطاهایی انجام می دهند یا رفتار درستی با فرزندان خود ندارند، انتقاد دیگران را در مورد رفتارهای خود نمی پذیرند و با پافشاری بر اعمال نادرست و تکرار اشتباه خود سعی در حفظ غرور یا قدرت خود در خانه دارند. انتقادپذیر نبودن والدین برای بچه ها به این معناست که هر فردی می تواند بدون توجه به ناراحتی اطرافیان هر کاری که دلش خواست انجام دهد و لزومی ندارد کسی بخواهد انعطاف پذیر باشد و خود را با شرایط و محیط تطبیق دهد. به طور حتم چنین بچه هایی با این طرز فکر، در زندگی کاری، خانوادگی و اجتماعی خود دچار مشکلات فراوانی خواهند شد.